بررسی رابطه سرمایه اجتماعی با گرایش به اعتیاد در بین جوانان شهر یاسوج

اعتیاد به مواد مخدر یکی از مهم ترین آسیب های اجتماعی جوامع معاصر است که به ویژه در میان جوانان، پیامدهای گسترده ای در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی به همراه دارد. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران علوم اجتماعی به نقش عوامل اجتماعی و به ویژه سرمایه اجتماعی در تبیین گرایش به اعتیاد افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و گرایش به اعتیاد در بین جوانان شهر یاسوج انجام شده است. روش تحقیق از نوع پیمایشی و ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل جوانان ۲۰ تا ۳۴ سال شهر یاسوج بوده که از میان آنان ۱۹۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. متغیر سرمایه اجتماعی در قالب چهار بعد اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و ارتباط اجتماعی و متغیر گرایش به اعتیاد با استفاده از گویه های طیف لیکرت سنجیده شد. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده گردید. یافته های پژوهش نشان داد که بین سرمایه اجتماعی و گرایش به اعتیاد رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین تمامی ابعاد سرمایه اجتماعی شامل اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و ارتباط اجتماعی با گرایش به اعتیاد رابطه مثبت و معنادار داشتند. نتایج تحقیق نشان می دهد که در بافت اجتماعی شهر یاسوج، بخشی از سرمایه اجتماعی موجود بیشتر در قالب شبکه های درون گروهی، روابط غیررسمی و پیوندهای متراکم همسالان شکل گرفته و این نوع روابط می تواند زمینه انتقال و بازتولید رفتارهای پرخطر را فراهم سازد. یافته های پژوهش در چارچوب نظریه همنشینی افتراقی ساترلند قابل تبیین است؛ زیرا بر اساس این نظریه، رفتارهای انحرافی از طریق تعاملات اجتماعی و معاشرت با گروه های صمیمی آموخته می شوند. در مجموع، نتایج پژوهش نشان می دهد که نوع و کارکرد سرمایه اجتماعی، بیش از میزان آن، در تبیین گرایش جوانان به اعتیاد اهمیت دارد.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، گرایش به اعتیاد ، جوانان ، یاسوج ، همنشینی افتراقی.