سنجش با الگوریتم: کاربرد فناوری در ارزشیابی آموزشی و خطرات پنهان آن

این روزها فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی حسابی در نظام های ارزشیابی آموزشی نفوذ کرده اند. روش های قدیمی که با کاغذ و قلم بود و معلم ها ساعت ها پای تصحیح برگه ها می نشستند، کم کم جای خود را به سنجش الگوریتمی و تصحیح خودکار داده اند. در این مقاله با روش مروری نقادانه، هم کاربردهای فناوری در ارزشیابی را بررسی کردیم و هم خطرهایی که شاید خیلی به چشم نیایند. برای این کار، مقالات منتشر شده بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ را در پایگاه های معتبر جستجو کردیم و از بین آنها ۴۷ سند را برای تحلیل نهایی انتخاب کردیم. نتایج نشان می دهد که این روش ها مزایایی مثل سرعت بالا، دقت آماری، بازخورد فوری و کاهش تعصبات انسانی (حداقل در تئوری) دارند. اما از طرف دیگر، خطرهای جدی هم وجود دارد: سوگیری های الگوریتمی که بر اساس نژاد، جنسیت، زبان یا وضعیت اقتصادی ایجاد می شود، ناتوانی در سنجش خلاقیت، تهدید حریم خصوصی دانش آموزان، بازخوردهای سطحی و کلیشه ای، شکاف دیجیتال بین دانش آموزان مرفه و کم بضاعت و همچنین مشکلات حقوقی از جمله نبود پاسخگو در صورت بروز خطا. اگر بدون فکر و بدون نظارت اخلاقی از این سامانه ها استفاده کنیم، نه تنها عدالت آموزشی برقرار نمی شود، بلکه خلاقیت بچه ها هم تضعیف می شود. در پایان مقاله پیشنهاد کرده ایم که چارچوب اخلاقی تدوین شود، از مدل «انسان در چرخه» استفاده گردد و معلمان و دانش آموزان سواد الگوریتمی پیدا کنند. همچنین انجام پژوهش های بومی در ایران ضروری است.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی آموزشی ، سنجش الگوریتمی ، هوش مصنوعی در آموزش ، خطرات پنهان ، مرور نقادانه