نوآوری های تامین مالی مبتنی بر فین تک: پیامدها و راهکارهای افزایش مشارکت ایران در زنجیره های ارزش جهانی (GVCs)

مطالعه حاضر با هدف تبیین سازوکارهای تاثیرگذاری نوآوری های فین تک بر مشارکت اقتصاد ایران در زنجیره های ارزش جهانی (GVCs) صورت گرفته است. پرسش های اصلی این پژوهش از سه محور کلیدی شکل گرفته اند: چگونگی غلبه بر موانع تامین مالی، شناسایی اثربخش ترین انواع نوآوری های فین تک، و طراحی چارچوب های سیاستی و نظارتی مناسب برای تلفیق فین تک با راهبردهای توسعه کشور. برای پاسخ به این پرسش ها، پژوهش حاضر از رویکردی کیفی و تحلیلی بهره گرفته و بر پایه استدلال مفهومی و سنتز نظری استوار شده است. چارچوب نظری مقاله حاصل تلفیق سه رویکرد برجسته است: نظریه هزینه های معاملاتی ویلیامسون، نظریه شبکه های اقتصادی گرانووتر و پودولنی، و نظریه ظرفیت سازی نوآوری تیس و لال. مهم ترین دستاورد نظری این مطالعه، ارائه مدلی مفهومی است که در آن فین تک نه به عنوان ابزاری صرفا عملیاتی، بلکه به مثابه نهادی انعطاف پذیر و بازسازنده شبکه های تولید و ارزش معرفی می شود. این مدل با تفکیک دقیق متغیرها، شامل متغیرهای مستقل (چهار بعد اصلی نوآوری های فین تک)، متغیرهای میانجی (تسهیل دسترسی به سرمایه، کاهش ریسک، ارتقای شفافیت و بهبود مدیریت نقدینگی) و متغیرهای تعدیل کننده (سیاست های حمایتی دولت، زیرساخت های فناورانه و محیط قانونی_نظارتی)، بستری منسجم برای تحلیل تعاملات پویا میان فناوری مالی، نهادها و حاکمیت جهانی فراهم می آورد. این پژوهش برای اقتصاد ایران و دیگر کشورهای در حال توسعه ای که با محدودیت های مشابهی مواجه اند، یک چارچوب نظری برای بازتعریف نقش آن ها در ساختار درحال تحول زنجیره های ارزش جهانی از طریق بهره گیری از رویکردهای ترکیبی و جایگزین (مانند تحلیل شبکه های اجتماعی یا اقتصاد سیاسی نهادگرا) ارائه می دهد. همچنین بر ضرورت بومی سازی و تکامل این چارچوب در بسترهای ملی و منطقه ای تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

فین تک ، زنجیره های ارزش جهانی ، اقتصاد دیجیتال ، نهادگرایی نوین ، نظریه هزینه های معاملاتی ، مشارکت اقتصادی