حقوق خانواده و چالش های آن

این مقاله با هدف بررسی چالش های ساختاری و حقوقی نهاد خانواده در عصر معاصر تدوین شده است. هدف اصلی، واکاوی تاثیر تحولات اجتماعی، فناوری و حقوق بشر بر قوانین خانواده و ارائه راهکارهایی برای همسوسازی این قوانین با مقتضیات زمان است‎.‎ این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی حقوق بشر و متون فقهی-حقوقی انجام شده است. مباحث به صورت متمرکز بر چهار محور اصلی: تحولات نقش های جنسیتی، چالش های طلاق، خشونت خانگی و فناوری های نوین باروری بررسی شده اند‎.‎ نتایج نشان می دهد که تضاد میان اصول سنتی فقهی (مانند قوامیت و نسب خونی) و استانداردهای مدرن (مانند برابری جنسیتی و حق هویت کودک) منجر به چالش های حقوقی جدی شده است. قوانین فعلی در زمینه حضانت، نفقه و خشونت خانگی از پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه عاجزند. همچنین، فناوری های نوین باروری خلاهای قانونی بزرگی در تعیین نسب و حقوق مالی ایجاد کرده اند‎.‎ برای ارتقای کارآمدی حقوق خانواده، ضروری است قوانین ملی با رویکردی ترکیبی (فقه پویا + حقوق بشر) بازنگری شوند. پیشنهاد می شود اصولی مانند «بهترین منافع کودک»، «جرم انگاری خشونت های پنهان» و «شفافیت در نسب زایی نوین» در قوانین گنجانده شود تا عدالت و امنیت خانوادگی تامین گردد‎.‎

کلیدواژه ها:

حقوق خانواده ، چالش های حقوقی ، خشونت خانگی ، حضانت فرزند ، فناوری های باروری ، حقوق بشر ، فقه امامیه