شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

پیشرفت تحصیلی دانش آموزان یکی از شاخص های مهم ارزیابی کیفیت نظام های آموزشی و اثر بخشی فرآیند یاددهی–یادگیری محسوب می شود و تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و محیطی قرار دارد. شناخت این عوامل و تعیین اهمیت نسبی آن ها می تواند به طراحی برنامه های آموزشی هدفمند و بهبود عملکرد تحصیلی کمک کند. هدف این پژوهش، شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی‎ (AHP) ‎بوده است. روش تحقیق حاضر به صورت کیفی و توصیفی و با رویکرد کتابخانه ای انجام شد و اطلاعات مورد نیاز از مطالعات و پژوهش های پیشین منتشر شده در پایگاه های علمی معتبر جمع آوری گردید. ابتدا عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی شناسایی و در چهار بعد فردی، خانوادگی، آموزشی و محیطی دسته بندی شدند. سپس با استفاده از ماتریس مقایسه زوجی و تحلیل سلسله مراتبی، وزن نسبی هر عامل محاسبه شد و اولویت بندی عوامل بر اساس اهمیت و اثرگذاری آن ها ارائه گردید. نتایج نشان داد که عوامل فردی مانند انگیزه یادگیری و خودکارآمدی بیشترین تاثیر را بر موفقیت تحصیلی دارند و پس از آن، عوامل آموزشی شامل کیفیت تدریس و دسترسی به منابع آموزشی در رتبه های بعدی قرار گرفتند. عوامل خانوادگی و محیطی نیز نقش تسهیل کننده در پیشرفت تحصیلی ایفا می کنند و با توجه به تعامل میان این عوامل، برنامه ریزی جامع و هدفمند در مدارس امکان بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان را فراهم می سازد. یافته های این پژوهش می تواند به معلمان، مدیران و والدین در تخصیص منابع و طراحی اقدامات آموزشی موثر کمک نماید‎.‎

کلیدواژه ها:

پیشرفت تحصیلی ، تحلیل سلسله مراتبی ، عوامل موثر ، رتبه بندی