تحلیل نقش عوامل فیزیکی و فضایی محیط بر تجربه استرس در مراجعین به مراکز درمانی

مراکز درمانی از جمله فضاهایی هستند که کاربران در شرایط حساس جسمی و روانی به آن ها مراجعه می کنند؛ بنابراین کیفیت محیطی و فضایی این مراکز می تواند نقش مهمی در تجربه حضور بیماران، مراجعان، همراهان و کادر درمان داشته باشد. در بسیاری از مراکز درمانی، توجه اصلی بر ارائه خدمات پزشکی و درمانی متمرکز است، در حالی که عوامل فیزیکی و فضایی محیط نیز می توانند در کاهش یا افزایش استرس کاربران اثرگذار باشند. عواملی مانند خوانایی فضا، نحوه دسترسی به بخش ها، نورپردازی، رنگ، تهویه، تراکم جمعیت، کیفیت فضاهای انتظار و احساس امنیت محیطی از جمله مولفه هایی هستند که بر ادراک افراد از محیط درمانی تاثیر می گذارند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش عوامل فیزیکی و فضایی محیط بر تجربه استرس در مراجعین به مراکز درمانی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و اکتشافی است. داده های مورد نیاز از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دو گروه از مشارکت کنندگان شامل کاربران فضاهای درمانی و متخصصان حوزه معماری گردآوری شد. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام گرفت و فرآیند مصاحبه ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده های حاصل از مصاحبه ها با استفاده از روش تحلیل مضمون بررسی و کدگذاری شد. یافته های پژوهش نشان داد که تجربه استرس در محیط های درمانی تنها به وضعیت جسمی بیماران یا شرایط درمانی وابسته نیست، بلکه کیفیت طراحی و ویژگی های فضایی محیط نیز در این زمینه نقش تعیین کننده ای دارد. نتایج نشان داد پنج مضمون اصلی شامل کیفیت فضایی و سازماندهی محیط، شرایط بصری و زیبایی شناسی، تراکم و ازدحام، آسایش فیزیکی و حس امنیت و آرامش، مهم ترین عوامل موثر بر تجربه استرس در مراکز درمانی هستند. بر این اساس، توجه به طراحی خوانا، نور طبیعی، رنگ های آرامش بخش، کنترل ازدحام، تهویه مناسب و کاهش آلودگی صوتی می تواند در کاهش استرس کاربران و ارتقای کیفیت فضاهای درمانی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

عوامل فیزیکی ، عوامل فضایی ، مراکز درمانی ، تجربه استرس ، طراحی محیطی