مطالعه تطبیقی شایستگی های مدیران آموزشی در عصر هوش مصنوعی: تحلیل تجربه کشورهای پیشرو و ارائه چارچوبی برای نظام آموزشی ایران

تحولات شتابان فناوری های نوظهور، به ویژه هوش مصنوعی، زمینه تغییرات بنیادین در نظام های آموزشی جهان را فراهم کرده است. هوش مصنوعی با ایجاد ظرفیت هایی نظیر تحلیل داده های کلان آموزشی، یادگیری شخصی سازی شده، پیش بینی عملکرد تحصیلی، پشتیبانی از تصمیم گیری مدیریتی و ارتقای بهره وری سازمانی، به یکی از مهم ترین پیشران های تحول آموزشی در قرن بیست ویکم تبدیل شده است. در چنین شرایطی، نقش مدیران آموزشی نیز از مدیریت سنتی و اجرایی به رهبری تحول دیجیتال و هدایت نوآوری های آموزشی تغییر یافته است. این تحول مستلزم برخورداری مدیران آموزشی از مجموعه ای جدید از شایستگی ها و توانمندی های حرفه ای است که بتوانند از طریق آن ها فرصت ها و چالش های ناشی از هوش مصنوعی را مدیریت کنند‎.‎هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل تطبیقی شایستگی های مدیران آموزشی در عصر هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی بومی برای نظام آموزشی ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش مطالعه تطبیقی انجام شد. کشورهای فنلاند، سنگاپور، کره جنوبی، استرالیا و ایالات متحده آمریکا به عنوان نمونه های مورد مطالعه انتخاب شدند. داده ها از طریق تحلیل اسناد، گزارش های بین المللی، سیاست های ملی هوش مصنوعی و پژوهش های علمی منتشرشده طی سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ گردآوری و با استفاده از الگوی تطبیقی بردی تحلیل شدند‎.‎یافته ها نشان داد که شایستگی های مدیران آموزشی در عصر هوش مصنوعی در هفت بعد اصلی شامل شایستگی راهبردی، فناورانه، مدیریتی، آموزشی، انسانی، اخلاقی و اجتماعی قابل طبقه بندی هستند. نتایج همچنین نشان داد که کشورهای پیشرو علاوه بر توسعه زیرساخت های فناورانه، بر توسعه سرمایه انسانی، حکمرانی اخلاقی فناوری و رهبری تحول دیجیتال نیز تاکید ویژه دارند. بر اساس یافته ها، چارچوبی بومی برای توسعه شایستگی های مدیران آموزشی ایران ارائه شد که می تواند مبنایی برای بازنگری استانداردهای حرفه ای مدیران، برنامه های توانمندسازی و سیاست های تحول دیجیتال نظام آموزشی کشور باشد‎.‎

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مدیریت آموزشی ، رهبری آموزشی ، شایستگی حرفه ای ، مطالعه تطبیقی ، تحول دیجیتال‎.‎