سواد رسانه ای؛ مهارتی ضروری برای معلمان و دانش آموزان

چکیده فارسی با گسترش بی سابقه فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی، رسانه های دیجیتال به محیطی غالب در فرآیند یاددهی-یادگیری تبدیل شده اند. در این میان، سواد رسانه ای به عنوان توانایی دسترسی، تحلیل، ارزیابی و ایجاد پیام های رسانه ای، به یک ضرورت آموزشی برای کلیه ذینفعان نظام آموزشی، به ویژه معلمان و دانش آموزان، بدل شده است. این پژوهش با هدف بررسی جایگاه و ضرورت آموزش سواد رسانه ای برای معلمان و دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش حاضر، مروری سیستماتیک بر ادبیات نظری و تجربی داخلی و خارجی است. یافته ها نشان می دهد که فقدان سواد رسانه ای در میان معلمان، منجر به استفاده ناکارآمد از فناوری های آموزشی و انتقال ناآگاهانه اطلاعات نادرست به دانش آموزان می شود. از سوی دیگر، دانش آموزان بدون برخورداری از مهارت های سواد رسانه ای، در معرض خطراتی نظیر شایعات، دستکاری های شناختی، قلدری سایبری و تاثیرپذیری منفی از محتوای آسیب زا قرار دارند. نتایج حاکی از آن است که تلفیق سواد رسانه ای با برنامه درسی و آموزش تخصصی معلمان، نه تنها باعث ارتقای کیفیت یادگیری می شود، بلکه به پرورش شهروندانی آگاه، منتقد و مسئول در فضای دیجیتال کمک شایانی می کند. پیشنهاد می شود نظام های آموزشی با بازنگری در سرفصل های تربیت معلم و افزودن واحدهای عملی سواد رسانه ای، زیرساخت های لازم برای مقابله با چالش های عصر اطلاعات را فراهم آورند. واژگان کلیدی: سواد رسانه ای، معلمان، دانش آموزان، فناوری آموزشی، شهروندی دیجیتال، تحلیل انتقادی، فضای مجازی.