بررسی و مقایسه تطبیقی حکمرانی هوشمند آموزشی: مفاهیم، ابعاد و مدل های منتخب بین المللی با نگاهی به وضعیت ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه تطبیقی مدل های حکمرانی هوشمند آموزشی در چهار کشور پیشرو (استونی، سنگاپور، کانادا و امارات متحده عربی) انجام شده و سپس وضعیت نظام آموزشی ایران در چارچوب شش مولفه کلیدی تحلیل شده است.روش: این پژوهش با رویکرد تطبیقی کیفی و با استفاده از الگوی چهارمرحله ای جرج بریدجمن (توصیف، تفسیر، همجواری، مقایسه) اجرا شد. جامعه اسنادی شامل گزارش های بین المللی (یونسکو، OECD، بانک جهانی) و مقالات علمی معتبر (۲۰۰۰ ۲۰۲۵) بود. شش مولفه کلیدی (زیرساخت فناورانه، داده محوری، شفافیت، مشارکت، پاسخگویی هوشمند، انعطاف پذیری) به عنوان چارچوب تحلیل تطبیقی تعریف شدند.یافته ها: چهار مدل متمایز شناسایی شد: متمرکز داده محور (سنگاپور)، نیمه متمرکز شفاف (استونی)، غیرمتمرکز مشارکتی (کانادا) و متمرکز سخت افزارمحور (امارات). تحلیل وضعیت ایران نشان داد در هر سه شاخص ترکیبی (زیرساخت دیجیتال، مشارکت و شفافیت، نتایج یادگیری) ضعیف ترین جایگاه را در میان کشورهای مورد مطالعه دارد.نتیجه گیری: مدل استونی به دلیل یکپارچگی دیجیتال، شفافیت تدریجی و مشارکت آنلاین، نزدیک ترین الگوی قابل اقتباس برای نظام آموزشی ایران تشخیص داده شد. پیشنهادهای سیاستی در سه بازه زمانی (کوتاه مدت، میان مدت، بلندمدت) ارائه گردید. موفقیت حکمرانی هوشمند آموزشی صرفا به سرمایه گذاری فناورانه وابسته نیست، بلکه پیوند فناوری با نهادهای مشارکتی، شفاف و پاسخگو شرط اصلی تحقق آن است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوشمند آموزشی ، مقایسه تطبیقی ، داده محوری ، مشارکت دیجیتال ، شفافیت آموزشی