بررسی شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر انگیزش در دانش اموزان دوره ابتدایی

انگیزش تحصیلی یکی از بنیادی ترین پیش نیازهای یادگیری پایدار و پیشرفت تحصیلی در دوره ابتدایی است و نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش دانش آموزان نسبت به مدرسه، معلم و فرآیند یادگیری دارد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و رتبه بندی عوامل موثر بر انگیزش در دانش آموزان دوره ابتدایی بوده است. این پژوهش با رویکرد کاربردی و با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان، مدیران و دانش آموزان دوره ابتدایی بود که نمونه ای به صورت هدفمند و در دسترس انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بر اساس مولفه های نظری انگیزش تحصیلی شامل عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و محیطی بود که روایی محتوایی آن توسط خبرگان تایید و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ در سطح مطلوب ارزیابی شد. داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و آزمون های استنباطی و همچنین تکنیک های رتبه بندی تحلیل گردید.یافته ها نشان داد که عوامل موثر بر انگیزش دانش آموزان را می توان در چهار بعد اصلی طبقه بندی کرد: عوامل فردی (علاقه، خودکارآمدی، هدف مندی)، عوامل خانوادگی (حمایت عاطفی، سطح تحصیلات والدین، وضعیت اقتصادی)، عوامل آموزشی (شیوه تدریس، بازخورد معلم، ارزشیابی توصیفی) و عوامل محیطی–مدرسه ای (فضای فیزیکی، امکانات آموزشی، روابط همسالان). نتایج رتبه بندی نشان داد که در بین این ابعاد، عوامل آموزشی و نحوه تعامل معلم با دانش آموزان بالاترین تاثیر را بر انگیزش تحصیلی داشته اند، در حالی که برخی متغیرهای زمینه ای در رتبه های بعدی قرار گرفته اند. همچنین مشخص شد که ایجاد محیط یادگیری پویا، استفاده از روش های تدریس فعال و تقویت بازخوردهای مثبت می تواند نقش معناداری در افزایش انگیزش درونی دانش آموزان داشته باشد.در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تقویت انگیزش تحصیلی در مدارس ابتدایی تاکید دارد و پیشنهاد می کند سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس با تمرکز بر بهبود کیفیت تعاملات آموزشی و ارتقای مشارکت خانواده ها، زمینه رشد انگیزش و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را فراهم سازند.