جنایت علیه بشریت

جنایت علیه بشریت به رغم جایگاه تثبیت شده اش در حقوق بین الملل عرفی و رویه قضایی دادگاه های بین المللی، هنوز فاقد یک معاهده مستقل و جامع است. این خلا حقوقی، پس از هفتاد سال از محاکمات نورنبرگ، سرانجام در آستانه رفع شدن قرار دارد. قطعنامه ۷۹/۱۲۲ مجمع عمومی سازمان ملل در دسامبر ۲۰۲۴، مسیر برگزاری کنفرانس دیپلماتیک برای تدوین کنوانسیون پیشگیری و مجازات جنایت علیه بشریت را در سال های ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ هموار ساخت. کمیته مقدماتی در ژانویه ۲۰۲۶ نخستین نشست خود را برگزار کرد و کشورها تا آوریل ۲۰۲۶ فرصت داشتند پیشنهادهای اصلاحی خود را ارائه دهند. این مقاله با بررسی مبانی حقوقی، عناصر تشکیل دهنده جرم، و تعهدات دولت ها بر اساس پیش نویس مواد کمیسیون حقوق بین الملل، به تحلیل چالش های کلیدی در فرایند مذاکره می پردازد. محورهای اختلافی شامل تعریف آپارتاید (با تاکید بر ابعاد جنسیتی و پیوند استعماری آن)، نهاد نظارتی مناسب برای اجرای معاهده، تعهد به استرداد یا مجازات و مسئله مصونیت مقامات دولتی است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه مسیر تدوین معاهده هموار شده، دستیابی به اجماع بر سر مفاد کلیدی نیازمند مصالحه ای ظریف میان رویکردهای حقوق بشری و ملاحظات حاکمیت ملی است.

کلیدواژه ها:

جنایت علیه بشریت ، کنوانسیون پیشگیری و مجازات ، کمیته مقدماتی ، آپارتاید جنسیتی ، تعهد به استرداد یا مجازات ، حقوق بین الملل کیفری