اصالت صلح در حکومت اسلامی مدینه؛ تحلیل قرآنی و تاریخی وجوب پذیرش صلح و رد بهانه های احتمال توطئه، احساس ذلت و امتیازدهی به دشمن

یکی از اصول بنیادین حقوق بین الملل اسلامی که در غزوات حکومت مدینه تبلور یافته، «اصالت صلح» است. این پژوهش با روش تفسیری-تحلیلی و با محوریت آیه 61 سوره انفال و واکاوی تاریخی صلح حدیبیه، به این پرسش پاسخ می دهد که آیا بهانه هایی همچون «احتمال توطئه و خدعه دشمن»، «احساس شکست و ذلت در برابر کفار»، یا «ترس از امتیازدهی یک طرفه» می تواند مجوزی شرعی برای رد پیشنهاد صلح از سوی دشمن باشد؟ یافته های پژوهش با استناد به دیدگاه مفسران فریقین (همچون طبرسی، طباطبایی، فخر رازی، ابن کثیر و سید قطب) و تحلیل وقایع صلح حدیبیه نشان می دهد که قرآن کریم با فرمان قاطع «وان جنحوا للسلم فاجنح لها» (انفال/61)، حکومت اسلامی را مکلف به پذیرش صلح نموده است؛ حتی اگر دلایل متقن بر خدعه و نیرنگ دشمن وجود داشته باشد. بر اساس این قاعده، «احتمال توطئه» با «توکل علی الله» خنثی می گردد، «احساس ذلت» با وعده «عزت از آن خداست» (نساء/139) مردود شمرده می شود، و «امتیازدهی ظاهری» با وعده «فتح مبین» (فتح/1) به «پیروزی راهبردی» تبدیل می گردد.

کلیدواژه ها:

اصالت صلح ، آیه 61 انفال ، صلح حدیبیه ، رد خدعه ، فتح مبین