ارزیابی تاثیر برنامه های آموزش مهارت های تنظیم هیجان بر کاهش شدت بحران های رفتاری در دانش آموزان با سابقه مشکلات رفتاری در محیط های آموزشی ویژه

مشکلات رفتاری در دانش آموزان، به ویژه در محیط های آموزشی ویژه، یکی از چالش های مهم نظام تعلیم و تربیت و حوزه سلامت روان کودک و نوجوان به شمار می آید. بحران های رفتاری، از جمله پرخاشگری، نافرمانی، انفجارهای هیجانی، خودآسیب رسانی، بی قراری شدید و گریز از تکلیف، نه تنها فرایند یاددهی-یادگیری را مختل می کنند، بلکه کیفیت زندگی دانش آموز، خانواده و کارکنان مدرسه را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. در سال های اخیر، آموزش مهارت های تنظیم هیجان به عنوان یکی از رویکردهای اثربخش در پیشگیری و کاهش شدت این بحران ها مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل تاثیر برنامه های آموزش مهارت های تنظیم هیجان بر کاهش شدت بحران های رفتاری در دانش آموزان دارای سابقه مشکلات رفتاری در محیط های آموزشی ویژه است. این مقاله با رویکرد مروری-تحلیلی، ضمن تبیین مبانی نظری تنظیم هیجان، به سازوکارهای اثرگذاری این برنامه ها، شواهد پژوهشی، عوامل تسهیل گر و بازدارنده، و ملاحظات اجرایی در مدارس ویژه می پردازد. یافته های نظری و پژوهشی نشان می دهد که آموزش تنظیم هیجان از طریق افزایش آگاهی هیجانی، بازشناسی محرک های تنش زا، بهبود کنترل تکانه، ارتقای مهارت حل مسئله و کاهش واکنش های هیجانی افراطی، می تواند به کاهش فراوانی، مدت و شدت بحران های رفتاری منجر شود. با این حال، اثربخشی این برنامه ها وابسته به ویژگی های فردی دانش آموز، شدت اختلالات همبود، کیفیت اجرای برنامه، مشارکت خانواده و حمایت محیط مدرسه است. بر این اساس، طراحی مداخلات چندسطحی، مبتنی بر نیازهای ویژه دانش آموزان و همراه با همکاری مدرسه-خانواده-درمانگر، برای دستیابی به نتایج پایدار ضروری است