مدل ساختاری رابطه سرمایه فرهنگی خانواده،خودکارامدی تحصیلی و تحرک اجتماعی ادارک شده

تحرک اجتماعی ادراک شده، به عنوان ارزیابی ذهنی فرد از بهبود یا افول جایگاه خود در قیاس با نسل پیشین، یکی از تعیین کننده های کلیدی رضایت از زندگی، سلامت روان و کنش های سیاسی-اجتماعی است. با این حال، سازوکارهای فرهنگی و روان شناختی شکل دهنده این ادراک، به ویژه نقش سرمایه فرهنگی موروثی از خانواده و باورهای کارآمدی تحصیلی، کمتر در کانون توجه پژوهش ها بوده است. مقاله مروری حاضر با هدف وارسی نظام مند ادبیات نظری و تجربی و صورت بندی یک مدل ساختاری میانجی، رابطه میان سرمایه فرهنگی خانواده (در ابعاد تجسم یافته، عینیت یافته و نهادینه شده)، خودکارآمدی تحصیلی و تحرک اجتماعی ادراک شده را سنتز کرده است. جستجوی نظام مند در پنج پایگاه داده بین المللی و سه پایگاه فارسی، با رعایت پروتکل پریزما، به شناسایی ۳۸ مطالعه واجد شرایط در بازه ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجامید. یافته های سنتزشده در سه محور سازمان یافتند: (۱) شواهد قاطع از رابطه مثبت سرمایه فرهنگی خانواده، به ویژه تحصیلات والدین و سبک فرزندپروری، با خودکارآمدی تحصیلی؛ (۲) شواهد رو به رشد اما محدود از رابطه مثبت خودکارآمدی تحصیلی و ادراک خوش بینانه از تحرک اجتماعی، با نقش میانجی سازوکارهایی چون هدف گزینی و مدیریت شکست؛ و (۳) تعداد انگشت شمار مطالعاتی که مدل سه متغیره را آزموده و از نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی حمایت کرده اند. بر پایه این سنتز، یک مدل مفهومی پیشنهاد شده است که در آن سرمایه فرهنگی خانواده از طریق شکل دهی به باورهای خودکارآمدی تحصیلی، چشمانداز تحرک اجتماعی را در اذهان ترسیم می کند. شکاف های عمده ادبیات شامل فقدان مطالعات طولی، سنجش های تک بعدی از سرمایه فرهنگی، و کمبود پژوهش های میان فرهنگی است. مقاله با ارائه دلالت هایی برای سیاست گذاری آموزشی و پیشنهاداتی برای پژوهش های آتی به پایان می رسد.