طراحی و اعتبار سنجی الگوی رهبری فناورانه معلمان در مدارس دانش بنیان

تحولات سریع فناوری های دیجیتال و گسترش مدارس دانش بنیان، نقش معلمان را از انتقال دهنده صرف دانش به رهبران یادگیری فناورانه تغییر داده است. در چنین بستری، توانایی معلمان در هدایت فرایندهای آموزشی مبتنی بر فناوری، طراحی محیط های یادگیری نوآورانه و مدیریت تغییرات فناورانه در مدرسه اهمیت فزاینده ای یافته است. با این حال، نبود یک الگوی بومی و معتبر برای تبیین ابعاد رهبری فناورانه معلمان در مدارس دانش بنیان، چالشی اساسی در نظام آموزشی محسوب می شود. از این رو پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی رهبری فناورانه معلمان در مدارس دانش بنیان انجام شد.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش در زمره پژوهش های آمیخته اکتشافی قرار می گیرد. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون، دیدگاه های خبرگان حوزه مدیریت آموزشی، فناوری آموزشی و معلمان با تجربه در مدارس نوآور مورد بررسی قرار گرفت. مشارکت کنندگان به شیوه هدفمند انتخاب شدند و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری شد. تحلیل داده های کیفی منجر به شناسایی مجموعه ای از مولفه ها و شاخص های اصلی رهبری فناورانه معلمان گردید. در مرحله کمی، برای اعتبارسنجی الگوی استخراج شده، پرسشنامه ای مبتنی بر یافته های مرحله کیفی طراحی و میان نمونه ای از معلمان مدارس دانش بنیان توزیع شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی و مدل یابی معادلات ساختاری انجام گرفت.یافته های پژوهش نشان داد که الگوی رهبری فناورانه معلمان در مدارس دانش بنیان از چند بعد اصلی تشکیل شده است که مهم ترین آن ها شامل شایستگی های فناورانه معلمان، رهبری آموزشی مبتنی بر فناوری، نوآوری در طراحی یادگیری، فرهنگ سازی دیجیتال در مدرسه، توانمندسازی دانش آموزان در استفاده خلاقانه از فناوری و مدیریت تغییرات فناورانه است. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز حاکی از برازش مناسب مدل پیشنهادی و تایید روابط میان مولفه های شناسایی شده بود. همچنین مشخص شد که رهبری فناورانه معلمان می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت یادگیری، توسعه مهارت های قرن بیست ویکم در دانش آموزان و تقویت زیست بوم نوآوری در مدارس دانش بنیان ایفا کند.بر اساس یافته ها، توسعه رهبری فناورانه در میان معلمان مستلزم برنامه ریزی نظام مند در حوزه آموزش های حرفه ای، فراهم سازی زیرساخت های دیجیتال، حمایت مدیریتی و ایجاد فرهنگ یادگیری فناورانه در مدارس است. الگوی ارائه شده در این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و برنامه ریزان در جهت توسعه مدارس دانش بنیان و ارتقای نقش معلمان به عنوان رهبران یادگیری فناورانه مورد استفاده قرار گیرد.