نقش حسابداری مدیریت استراتژیک در بهینه سازی زنجیره تامین و مدیریت هزینه های پنهان در شرکت های دولتی

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش حسابداری مدیریت استراتژیک در بهینه سازی زنجیره تامین و مدیریت هزینه های پنهان در شرکت های دولتی ایران است. با توجه به حجم بالای فعالیت های اقتصادی این شرکت ها و وجود هزینه های پنهان قابل توجه، ضرورت پژوهش احساس می شود. روش تحقیق، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و انجام ۲۲ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان، ابعاد و مولفه های پژوهش شناسایی شد. در بخش کمی، با روش پیمایشی و استفاده از پرسشنامه محقق ساخته با ۴۸ گویه، داده ها از ۹۵ شرکت دولتی (نمونه ای از ۱۲۴ شرکت) گردآوری گردید. روایی ابزار با شاخص CVR (بیش از ۷۸/۰) و پایایی با آلفای کرونباخ (۹۵/۰) تایید شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام شد. یافته ها نشان داد که حسابداری مدیریت استراتژیک با شش بعد اصلی (هزینه یابی هدف، هزینه یابی مبتنی بر فعالیت، هزینه یابی کایزن، هزینه یابی کیفیت، هزینه یابی چرخه حیات و تحلیل زنجیره ارزش) و ۴۷ شاخص، بر بهینه سازی زنجیره تامین (۶۴/۰ = β) و مدیریت هزینه های پنهان (۵۴/۰ = r) تاثیر مثبت و معناداری دارد. بهینه سازی زنجیره تامین نقش میانجی جزئی در رابطه بین حسابداری مدیریت استراتژیک و مدیریت هزینه های پنهان ایفا می کند (نسبت تاثیر غیرمستقیم به کل: ۵۴ درصد). وضعیت موجود نشان دهنده سطح پایین پیاده سازی این رویکرد در شرکت های دولتی (۶۵/۲ از ۵) است و بیشترین شکاف مربوط به ابعاد هزینه یابی کایزن و تحلیل زنجیره ارزش می باشد. نتیجه نهایی آنکه حسابداری مدیریت استراتژیک ابزاری توانمند برای کاهش هزینه های پنهان و بهبود کارآیی زنجیره تامین در شرکت های دولتی است، اما تحقق این هدف مستلزم تعهد مدیریت ارشد، سرمایه گذاری بر زیرساخت های فناوری اطلاعات و آموزش نیروی انسانی می باشد. در صورت ارتقای سطح پیاده سازی به ۵/۴ از ۵، هزینه های پنهان به طور متوسط ۳۲ درصد کاهش خواهد یافت.