بررسی مدل گزارشگری یکپارچه برای ارزیابی عملکرد پایدار در سازمان های دولتی

هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل گزارشگری یکپارچه برای ارزیابی عملکرد پایدار در سازمان های دولتی ایران است. با توجه به فقدان یک چارچوب منسجم و یکپارچه برای گزارشگری ابعاد چندگانه پایداری (اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و حاکمیتی) در دستگاه های اجرایی کشور، این پژوهش به دنبال پر کردن خلا نظری و عملی موجود است. روش تحقیق، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی است. در بخش کیفی، با استفاده از روش فراترکیب (Meta-Synthesis)، تعداد ۸۲ مقاله و سند علمی معتبر (فارسی و انگلیسی) منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ مورد تحلیل محتوای مضمونی قرار گرفت و ۷۲ شاخص اولیه شناسایی شد. در بخش کمی، با استفاده از روش دلفی فازی در دو مرحله و مشارکت ۲۲ نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران ارشد سازمان های دولتی (انتخاب شده با روش گلوله برفی)، شاخص های نهایی اعتبارسنجی و وزن دهی شدند. یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۶۰ شاخص نهایی در قالب ۶ بعد اصلی (اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، حاکمیتی، فرآیندی و ساختاری) و ۱۵ مولفه گردید. مدل پیشنهادی در سه سازمان دولتی پایلوت (یک وزارتخانه، یک سازمان اجرایی و یک نهاد عمومی غیردولتی) مورد آزمون قرار گرفت. نتایج آزمون نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است (شاخص نیکویی برازش ۸۸/۰) و زمان تهیه گزارش های جامع پایداری را نسبت به نظام های پراکنده موجود به میزان ۵۰ درصد کاهش می دهد. همچنین، ۸۴ درصد مدیران و ۷۹ درصد نهادهای نظارتی، گزارش های تولیدشده بر اساس مدل پیشنهادی را نسبت به گزارش های سنتی مفیدتر ارزیابی کرده اند. مهم ترین موانع پیاده سازی مدل عبارت اند از: ضعف زیرساخت های فناوری اطلاعات، نبود الزامات قانونی الزام آور و مقاومت سازمانی در برابر شفافیت. نتیجه نهایی آنکه مدل ارائه شده می تواند به عنوان یک چارچوب عملیاتی برای یکپارچه سازی گزارش های عملکرد پایدار در سازمان های دولتی ایران مورد استفاده قرار گیرد.