چالش های حاکمیت شرکتی در بنگاه های دولتی فرابورسی: تحلیل تاثیر حسابداری تعهدی بر کیفیت گزارشگری و هزینه نمایندگی

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر حسابداری تعهدی بر کیفیت گزارشگری مالی و هزینه نمایندگی با تاکید بر نقش تعدیل گر حاکمیت شرکتی در بنگاه های دولتی فرابورسی ایران است. ساختار مالکیت دولتی و ضعف مکانیسم های نظارتی در این بنگاه ها، زمینه را برای بروز مشکلات نمایندگی و کاهش کیفیت اطلاعات مالی فراهم آورده است. روش پژوهش، توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی از نوع پس رویدادی است. جامعه آماری شامل کلیه بنگاه های دولتی پذیرفته شده در بازار فرابورس ایران در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ می باشد که پس از اعمال معیارهای حذف سیستماتیک، ۸۸ شرکت به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند. داده های مالی و حسابداری از صورت های مالی حسابرسی شده و سامانه کدال استخراج گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون داده های پانل و روش بارون و کنی برای تحلیل میانجی انجام شد. یافته ها نشان داد که بین حسابداری تعهدی و کیفیت گزارشگری مالی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۵۴۲/۰ = β، ۰۰۱/۰ > p). همچنین بین کیفیت گزارشگری مالی و هزینه نمایندگی رابطه منفی و معناداری مشاهده گردید (۴۸۳/۰- = β، ۰۰۱/۰ > p). کیفیت گزارشگری نقش میانجی جزئی در رابطه بین حسابداری تعهدی و هزینه نمایندگی ایفا می کند (نسبت تاثیر غیرمستقیم به کل: ۴۷ درصد). حاکمیت شرکتی رابطه بین حسابداری تعهدی و کیفیت گزارشگری را به طور مثبت و معناداری تعدیل می کند (ضریب تعامل = ۲۲۴/۰، ۰۵/۰ > p). مقایسه دوره قبل و بعد از استقرار حسابداری تعهدی نشان داد که کیفیت گزارشگری ۱۸ درصد افزایش و هزینه نمایندگی ۳۶ درصد کاهش یافته است. نتیجه نهایی آنکه حسابداری تعهدی با بهبود کیفیت گزارشگری می تواند هزینه نمایندگی را کاهش دهد، اما تحقق این هدف در گرو تقویت همزمان مکانیسم های حاکمیت شرکتی است.