بررسی مدل ساختاری رابطه میان اعتماد اخلاقی به هوش مصنوعی مولد و پذیرش آن در طراحی سناریوهای تدریس

گسترش سریع هوش مصنوعی مولد در حوزه آموزش، به ویژه در طراحی سناریوهای تدریس، فرصت های نوینی برای بهبود کیفیت یاددهی–یادگیری فراهم کرده است. با این حال، پذیرش موثر این فناوری در میان معلمان و طراحان آموزشی تنها به قابلیت های فنی آن وابسته نیست، بلکه به میزان اعتماد اخلاقی کاربران به عملکرد، شفافیت و پیامدهای استفاده از آن نیز مرتبط است. هدف پژوهش حاضر تحلیل مدل ساختاری رابطه میان اعتماد اخلاقی به هوش مصنوعی مولد و پذیرش آن در طراحی سناریوهای تدریس است. این مطالعه با رویکرد کمی و به روش همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل معلمان، دانشجویان رشته های علوم تربیتی و طراحان آموزشی آشنا با ابزارهای هوش مصنوعی مولد بود که نمونه ای از آنان به صورت هدفمند انتخاب شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه ای محقق ساخته در ابعاد اعتماد اخلاقی (شامل شفافیت الگوریتمی، عدالت و بی طرفی، مسئولیت پذیری و حفظ حریم خصوصی) و مولفه های پذیرش فناوری (ادراک سودمندی، سهولت استفاده و قصد استفاده) گردآوری شد.نتایج تحلیل مدل ساختاری نشان داد اعتماد اخلاقی به هوش مصنوعی مولد تاثیر مستقیم و معناداری بر پذیرش آن در طراحی سناریوهای تدریس دارد. همچنین برخی مولفه های اعتماد اخلاقی، به ویژه ادراک عدالت الگوریتمی و شفافیت عملکرد، نقش تعیین کننده ای در تقویت نگرش مثبت کاربران نسبت به استفاده از این فناوری ایفا می کنند. یافته ها همچنین نشان دادند که ادراک سودمندی و سهولت استفاده می توانند به عنوان متغیرهای میانجی، رابطه میان اعتماد اخلاقی و قصد به کارگیری هوش مصنوعی مولد در فرایند طراحی آموزشی را تقویت کنند.بر اساس نتایج پژوهش، تقویت چارچوب های اخلاقی، افزایش شفافیت عملکرد سامانه های هوش مصنوعی و آموزش سواد هوش مصنوعی برای معلمان می تواند به افزایش اعتماد کاربران و در نتیجه پذیرش گسترده تر این فناوری در طراحی سناریوهای تدریس منجر شود. این پژوهش با ارائه یک مدل مفهومی از رابطه اعتماد اخلاقی و پذیرش فناوری، می تواند مبنایی برای توسعه سیاست های آموزشی، طراحی سامانه های هوش مصنوعی آموزشی و ارتقای کیفیت طراحی یادگیری در محیط های آموزشی دیجیتال فراهم آورد.