بررسی میزان استفاده واقعی از فناوری در پروژه ها

گسترش مدل سازی اطلاعات ساختمان، سامانه های مدیریت ابری، پهپاد، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، چاپ سه بعدی و دوقلوی دیجیتال، تصویری از تحول سریع صنعت ساخت ارائه کرده است؛ با این حال، خرید نرم افزار یا اجرای یک پایلوت الزاما به معنای استفاده واقعی و پایدار از فناوری در پروژه نیست. هدف این پژوهش، ارزیابی فاصله میان پذیرش اعلام شده و بهره برداری عملیاتی از فناوری در پروژه های عمرانی و شناسایی عوامل موثر بر تبدیل فناوری به ارزش قابل اندازه گیری است. روش تحقیق، مرور تحلیلی و تطبیقی منابع علمی، گزارش های صنعتی و شواهد ایران است. برای سنجش استفاده واقعی، یک چارچوب پنج سطحی شامل آگاهی، آزمایش، استفاده تکرارشونده، یکپارچگی فرایندی و بهینه سازی داده محور پیشنهاد شد. یافته ها نشان می دهد فناوری های پایه مانند ابزارهای ارتباطی، ذخیره سازی ابری، نقشه کشی دیجیتال و BIM در مرحله طراحی، بیشترین نفوذ را دارند؛ اما کاربردهای پیشرفته تر مانند BIM چهاربعدی و پنج بعدی، حسگرهای متصل، تحلیل پیش بینانه، رباتیک و دوقلوی دیجیتال غالبا در سطح پایلوت یا پروژه های بزرگ باقی مانده اند. شکاف اصلی نه در دسترسی به ابزار، بلکه در استاندارد داده، الزام قراردادی، مهارت نیروی انسانی، حمایت مدیریت و اتصال فناوری به تصمیم های روزانه پروژه مشاهده می شود. نتیجه آن است که سنجش بلوغ باید بر فراوانی استفاده، پوشش کاربران، یکپارچگی با فرایندها، کیفیت داده و اثر بر زمان، هزینه، ایمنی و دوباره کاری استوار باشد. برای ایران، سیاست گذاری هماهنگ، تدوین الزامات قراردادی، توسعه شایستگی ها و اجرای پایلوت های دارای شاخص عملکرد، مسیر واقع بینانه گذار از پذیرش نمادین به استفاده موثر است.

کلیدواژه ها:

فناوری ساخت ، پروژه عمرانی ، مدل سازی اطلاعات ساختمان ، تحول دیجیتال ، بلوغ فناوری