نقش مشارکت اجتماعی در فرآیند طراحی و برنامه ریزی شهری

امروزه با پیچیده تر شدن مسائل شهری و ناکارآمدی رویکردهای از بالا به پایین در مدیریت کلان شهرها، مفهوم مشارکت اجتماعی به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شهری مورد توجه برنامه ریزان و سیاست گذاران قرار گرفته است. این مقاله با هدف بررسی جامع نقش مشارکت اجتماعی در فرآیند طراحی و برنامه ریزی شهری تدوین شده است. در این راستا، با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مرور منابع کتابخانه ای، ابعاد مختلف حضور شهروندان در شکل دهی به فضاهای زیست خود مورد واکاوی قرار می گیرد. یافته های این پژوهش نشان می دهد که مشارکت فعالانه شهروندان نه تنها به ارتقای کیفیت کالبدی و بصری محیط های شهری می انجامد، بلکه موجب تقویت حس تعلق مکانی، انسجام اجتماعی و کاهش هزینه های اجرای پروژه های شهری می گردد. با این وجود، عواملی نظیر ساختار متمرکز اداری، فقدان بسترهای قانونی شفاف و ضعف اعتماد متقابل میان شهروندان و مدیران شهری، از مهم ترین چالش های پیش روی این رویکرد در کشورهای در حال توسعه محسوب می شوند. در نهایت، مقاله بر ضرورت گذار از برنامه ریزی نخبه گرا به برنامه ریزی تعاملی و بهره گیری از فناوری های نوین ارتباطی برای تسهیل فرآیند مشارکت تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

مشارکت اجتماعی ، برنامه ریزی شهری ، طراحی شهری ، توسعه پایدار ، برنامه ریزی تعاملی ، حس تعلق مکانی