مروری بر رویکردهای بازآفرینی شهری در بافت های فرسوده

بازآفرینی شهری در بافت های فرسوده به عنوان راهبردی کلیدی برای مقابله با زوال کالبدی، اجتماعی و اقتصادی شهرها مطرح شده و فراتر از نوسازی صرف، بر باززایی سرزندگی اجتماعی–فضایی و توسعه پایدار تاکید دارد. این پژوهش با رویکرد مروری نظام مند، ۱۵ مقاله شاخص در حوزه بازآفرینی و نوسازی پایدار بافت های فرسوده را تحلیل و طبقه بندی کرده است تا چارچوب مفهومی جامعی برای شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های موثر در بازآفرینی ارائه دهد. یافته ها نشان می دهند که موفقیت بازآفرینی مستلزم توجه همزمان به پنج محور اصلی است: ۱) جامعه محوری و عدالت اجتماعی با تمرکز بر مشارکت واقعی، کیفیت زندگی و انسجام اجتماعی، ۲) پایداری زیست محیطی شامل کاهش کربن، مدیریت انرژی، بهینه سازی ریزاقلیم و استفاده کارا از فضا، ۳) میراث محوری و حفاظت از هویت تاریخی با تاکید بر تغییر کاربری سازگار و مشارکت جامعه محلی، ۴) حکمرانی و چارچوب های تصمیم گیری نظام مند برای هم افزایی میان سیاست، برنامه ریزی و ظرفیت تحول ساز، و ۵) راهبردهای نوآورانه و ابزاری از جمله استفاده از فضاهای متروکه، زیرساخت های بلااستفاده و راهکارهای مبتنی بر طبیعت. نتایج تحلیل نشان می دهند که بازآفرینی صرفا کالبدی و از بالا به پایین اغلب به تشدید نابرابری، کاهش رضایت ساکنان و تضعیف سرمایه اجتماعی منجر می شود، در حالی که رویکردهای یکپارچه، مشارکتی و چندبعدی زمینه تحقق شهرهای زنده، پایدار و مقاوم را فراهم می آورند. این پژوهش چارچوبی تحلیلی برای مقایسه و ارزیابی رویکردهای بازآفرینی در بافت های فرسوده ارائه می دهد و پیشنهاد می کند سیاست گذاران، طراحان شهری و مدیران محلی با تلفیق ابعاد اجتماعی، محیطی، اقتصادی، فرهنگی و نهادی، بازآفرینی را به عنوان فرایندی جامع و مبتنی بر شواهد مدیریت کنند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، بافت فرسوده ، توسعه پایدار ، عدالت اجتماعی ، میراث فرهنگی ، مشارکت جامعه ، راهبردهای نوآورانه.