از برند تا منزلت؛ بررسی جامعه شناختی مصرف گرایی و شکل گیری هویت اجتماعی دانش آموزان

مصرف گرایی در جهان معاصر تنها به خرید کالا و استفاده از خدمات محدود نیست، بلکه به یکی از مهم ترین سازوکارهای تولید معنا، تمایز اجتماعی و ساخت هویت تبدیل شده است. دانش آموزان نیز به عنوان کنشگران اجتماعی در حال رشد، در معرض پیام های رسانه ای، تبلیغات تجاری، فرهنگ برند، شبکه های اجتماعی و فشارهای گروه همسالان قرار دارند و از طریق انتخاب پوشاک، لوازم التحریر، تلفن همراه، سبک تفریح، نوع خوراک، زبان گفتاری و حتی علایق فرهنگی، بخشی از هویت اجتماعی خود را بازنمایی می کنند. مقاله حاضر با رویکردی جامعه شناختی و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، به بررسی نسبت میان مصرف گرایی، برند و شکل گیری منزلت اجتماعی دانش آموزان می پردازد. مبانی نظری پژوهش بر دیدگاه هایی چون تمایز اجتماعی بوردیو، مصرف نمایشی وبلن، جامعه مصرفی بودریار، هویت بازاندیشانه گیدنز و نقش رسانه ها در اجتماعی شدن استوار است. یافته های تحقیق نشان می دهد که برندها در محیط مدرسه می توانند به نشانه هایی برای طبقه بندی نمادین، پذیرش یا طرد اجتماعی، احساس تعلق، مقایسه اجتماعی و ساخت تصویر از خود تبدیل شوند. در عین حال، مصرف گرایی می تواند پیامدهایی چون تشدید نابرابری نمادین، کاهش عزت نفس، رقابت ناسالم، فشار اقتصادی بر خانواده ها و کم رنگ شدن ارزش های تربیتی مدرسه را در پی داشته باشد. مقاله نتیجه می گیرد که مواجهه با مصرف گرایی دانش آموزان نیازمند ممنوعیت صرف نیست، بلکه مستلزم تقویت سواد رسانه ای، تربیت انتقادی، فرهنگ گفت وگو، عدالت مدرسه ای و آموزش سبک زندگی مسئولانه است.

کلیدواژه ها:

مصرف گرایی ، برند ، هویت اجتماعی ، دانش آموزان ، منزلت