درس پژوهی با عنوان فیزیکی یا شیمیایی؟ چالش تشخیص تغییرات پنهان اطراف ما

این درس پژوهی با هدف رفع کج فهمی مفهومی دانش آموزان پایه پنجم در تمایز بین تغییرات فیزیکی و شیمیایی درس دوم کتاب علوم تجربی («ماده تغییر می کند») انجام شد. تدریس اول در کلاس پنجم «الف» با ۲۶ دانش آموز و تدریس دوم در کلاس پنجم «ب» با ۲۵ دانش آموز (دو گروه کاملا متفاوت) در دبستان پسرانه دولتی شهید سلطان محمدی مازندران اجرا گردید. ارزشیابی تشخیصی اولیه نشان داد دقت طبقه بندی تغییرات تنها ۴۸٪ و مشارکت فعال گروهی ۵۵٪ است. طرح درس اول بر پایه یادگیری کاوشی و آزمایش های عملی ساده اجرا شد و دقت به ۶۲٪ رسید، اما وجود مواد خطرناک و نبود عنصر رقابت، مشارکت و هیجان را محدود کرد. پس از جلسه بازاندیشی شورای معلمان، طرح درس دوم با نوآوری کلیدی «بازی رقابتی ایمن کاوشگران تغییرات پنهان» (۲۰ کارت تصویری واقعی زندگی + ایفای نقش + امتیازدهی + جایزه و حذف کامل مواد پرخطر) اصلاح گردید. در تدریس دوم دقت طبقه بندی به ۸۹٪ (+۲۷ درصد)، مشارکت فعال به ۹۲٪ (+۳۷ درصد) و هیجان کلاس به ۹۶٪ افزایش یافت.یافته ها حاکی از آن است که رویکرد بازی محور، ایمن و زندگی محور درک مفهومی را به طور معنادار بهبود بخشیده و کاملا با اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش (۱۳۹۰) و برنامه درسی ملی علوم تجربی (۱۳۹۲) هم خوانی دارد. این مدل ساده، قابل تکرار و قابل تعمیم پیشنهاد می شود برای چاپ کارت های آموزشی ملی و برگزاری کارگاه های استانی و کشوری مورد استفاده قرار گیرد

کلیدواژه ها:

تغییرات فیزیکی و شیمیایی ، کج فهمی مفهومی ، درس پژوهی ، بازی رقابتی ایمن ، ایفای نقش