کاربرد راهکارهای مبتنی بر طبیعت در احیای اکولوژیک فضای سبز شهری و کنترل گردوغبار؛ الگویی مدیریتی برای سازمان فضای سبز شهرداری سیرجان

افزایش گردوغبار، کاهش پوشش گیاهی، گسترش اراضی بایر و تشدید تغییرات اقلیمی از مهم ترین چالش های زیست محیطی شهرهای واقع در مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می شوند. در چنین شرایطی، فضای سبز شهری می تواند فراتر از نقش زیباسازی شهری عمل کرده و به عنوان یکی از ابزارهای موثر در کنترل گردوغبار، تثبیت خاک، بهبود کیفیت هوا و افزایش تاب آوری زیست محیطی شهر مورد استفاده قرار گیرد. شهر سیرجان نیز به دلیل شرایط اقلیمی خاص، مجاورت با مناطق صنعتی و قرارگیری در اقلیم خشک، با مسئله گردوغبار و کاهش کیفیت محیط زیست شهری مواجه است. بنابراین سازمان فضای سبز شهرداری سیرجان نیازمند رویکردی نوین برای مدیریت فضای سبز مبتنی بر اصول منابع طبیعی و اکولوژی شهری است.هدف این پژوهش ارائه الگویی کاربردی برای بهره گیری از راهکارهای مبتنی بر طبیعت در مدیریت فضای سبز شهری با تاکید بر کنترل گردوغبار و احیای اکولوژیک در شهر سیرجان است. راهکارهای مبتنی بر طبیعت به اقداماتی گفته می شود که با الهام از عملکرد اکوسیستم های طبیعی، مشکلات زیست محیطی و شهری را کاهش می دهند. این پژوهش از نظر روش شناسی، توصیفی–تحلیلی بوده و بر پایه بررسی منابع علمی در حوزه منابع طبیعی، فضای سبز شهری، مدیریت بیابان زایی، کنترل گردوغبار و اکولوژی شهری انجام شده است.نتایج بررسی ها نشان می دهد که استفاده از گونه های گیاهی مقاوم به خشکی، ایجاد کمربندهای سبز پیرامون شهر، طراحی بادشکن های زنده، توسعه کریدورهای سبز شهری، تثبیت خاک با پوشش گیاهی و احیای اراضی بایر شهری می تواند نقش موثری در کاهش گردوغبار و بهبود کیفیت محیط شهری داشته باشد. همچنین طراحی فضای سبز چندلایه شامل درختان، درختچه ها و پوشش های گیاهی سطحی می تواند موجب کاهش سرعت باد، افزایش جذب ذرات معلق و تثبیت خاک شود.نتایج این پژوهش نشان می دهد که سازمان فضای سبز شهرداری سیرجان با بهره گیری از راهکارهای مبتنی بر طبیعت می تواند فضای سبز شهری را از یک عنصر صرفا زیباسازی به یک زیرساخت اکولوژیک و حفاظتی تبدیل نماید. این رویکرد علاوه بر کاهش گردوغبار، موجب افزایش تنوع زیستی، بهبود منظر شهری، کاهش هزینه های بلندمدت نگهداری و ارتقای سلامت شهروندان خواهد شد. الگوی ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی کاربردی برای مدیریت پایدار فضای سبز در شهرهای خشک و نیمه خشک مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، منابع طبیعی ، شهرداری سیرجان ، راهکارهای مبتنی بر طبیعت ، کنترل گردوغبار ، احیای اکولوژیک ، کمربند سبز ، بادشکن زنده ، مدیریت پایدار شهری