چندلایگی فرهنگی و بازتاب آن در سیمای معماری سیستان و بلوچستان

معماری سیستان و بلوچستان حاصل پیوند پیچیده ای از الگوهای فرهنگی، مذهبی، زیستی و ساختارهای قدرت است که در طی سده ها شکل گرفته و به هویت فضایی منطقه معنا بخشیده است. این پژوهش با هدف واکاوی تاثیرات الگوهای مختلف فرهنگی بر معماری بومی و معاصر سیستان و بلوچستان، به تحلیل چهار محور اصلی می پردازد: نخست، الگوهای مذهبی که در قالب فضاهای آیینی، جهت گیری های خاص معماری و نمادپردازی قدسی نمود یافته اند؛ دوم، الگوهای زیست انسانی شامل کپرها، گردتوپ ها، بان ها و سیاه چادرها که بازتابی از زندگی کوچ نشینی، سازگاری اقلیمی و اقتصاد معیشتی مردم محلی اند؛ سوم، الگوهای معماری معاصر که تحت تاثیر جریان های مدرن و نیازهای جدید اجتماعی شکل گرفته و در برخی موارد گسستی میان هویت تاریخی و الگوی جدید به وجود آورده اند؛ و چهارم، الگوهای قدرت و ثروت که در قالب قلعه هایی چون قلعه شهر سوخته، قلعه بمپور و قلعه چهل دختران به نمایش درآمده و بیانگر ساختارهای سیاسی-نظامی و سلسله مراتب اجتماعی گذشته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که معماری این منطقه در تعامل پویا میان سنت و معاصریت شکل گرفته و شناخت این الگوها می تواند مبنایی برای طراحی های بومی گرا، پایدار و هویت مدار در آینده فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

الگوها ، فرهنگ ، معماری ، ساختار ، سیستان و بلوچستان