تاثیر تغییرات اقلیمی بر آینده معماری و شهرسازی تبریز

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های اساسی قرن بیست ویکم، پیامدهای عمیقی بر سکونتگاه های انسانی، به ویژه کلانشهرها داشته است. تبریز به عنوان یکی از کلانشهرهای مهم ایران با اقلیم سرد و نیمه خشک، در معرض آسیب پذیری های فزاینده ای ناشی از این پدیده قرار دارد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از یافته های جدیدترین مطالعات علمی، به بررسی تاثیرات تغییرات اقلیمی بر معماری و شهرسازی آینده تبریز می پردازد. یافته ها نشان می دهد که میانگین دما در حوضه آبریز دریاچه ارومیه (شامل تبریز) تا سال ۲۰۵۰ حدود ۱/۳ درجه سلسیوس افزایش و بارندگی ۱۲/۱ درصد کاهش خواهد یافت. هم زمان، جزایر حرارتی شهری در بافت های متراکم و شبکه ای تبریز تشدید شده و آسایش حرارتی فضای باز را با چالش مواجه ساخته است. در این راستا، پنج نیروی پیشران کلیدی شامل جزایر حرارتی شهری، نسبت ارتفاع به عرض معابر، سرعت و جهت باد، جهت گیری خیابان ها نسبت به بادهای غالب، و پوشش گیاهی، به عنوان مهم ترین عوامل موثر بر آسایش حرارتی آینده تبریز شناسایی شدند. بر اساس سناریوهای توسعه یافته، معماری و شهرسازی آینده تبریز نیازمند گذار از الگوهای متداول به سوی فرم های فشرده، هماهنگ با اقلیم، بهره مند از انرژی های تجدیدپذیر و احیاکننده زیرساخت های سبز و آبی سنتی (نظیر قنات ها) است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازتعریف ضوابط معماری و شهرسازی تبریز بر مبنای اصول طراحی اقلیم هوشمند و توسعه کم کربن تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، معماری پایدار ، آسایش حرارتی ، جزیره حرارتی شهری ، تبریز ، شهرسازی اقلیم آگاه