واکاوی مبانی نظری آرمانشهرها از دیدگاه های مختلف و تحقیق پذیری آنها در کلان شهر تهران

این پژوهش به واکاوی مبانی نظری آرمانشهرها از منظر رویکردهای کلاسیک، انتقادی و معاصر و سنجش قابلیت تحقیق پذیری آن ها در بستری واقعی کلان شهر تهران می پردازد. مسئله اصلی، ناتوانی مدل های آرمانشهری در انطباق کامل با ساختارهای فضایی اجتماعی موجود و ابهام در امکان عملیاتی سازی شاخص های آن ها در شهرهای پیچیده امروزی است. هدف مطالعه، تعیین چارچوب تحلیلی دقیق برای ارزیابی ظرفیت تحقق پذیری مولفه های آرمانشهری در تهران و تبیین شکاف میان نظریه و واقعیت شهری است. روش تحقیق به صورت ترکیبی اکتشافی انجام شد؛ در بخش نظری از تحلیل محتوای ساختاری برای استخراج مولفه های آرمانشهری و در بخش تجربی از پیمایش میدانی با جامعه آماری ساکنان مناطق ۱، ۶، ۱۰ و ۲۰ تهران استفاده شد. ابزار گردآوری داده پرسشنامه استانداردشده با ۳۲ شاخص بود و تحلیل داده ها با مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تاییدی صورت گرفت. نتایج نشان داد که تنها ۴۱ درصد از شاخص ها قابلیت تحقق مستقیم در ساختار فعلی تهران دارند و بالاترین انطباق در حوزه سرمایه اجتماعی و پایین ترین میزان در حوزه سازمان فضایی ثبت شد. یافته های کیفی نیز وجود تعارض میان الزامات آرمانشهری و محدودیت های زیست محیطی، مدیریتی و کالبدی تهران را تایید کرد. نوآوری پژوهش در ارائه یک الگوی سنجش پذیر برای ارزیابی آرمانشهرها در زمینه های واقعی و تبدیل مفاهیم آرمانشهری به شاخص های قابل اندازه گیری در متروپلیس های پیچیده است.

کلیدواژه ها:

آرمانشهر ، سنجش پذیری شهری ، کلان شهر تهران ، معادلات ساختاری ، تحلیل محتوای نظری ، انطباق پذیری فضایی