از تدریس خطی تا یادگیری شبکه ای ،عبور از مرزهای کتاب درسی

نظام های آموزشی در دهه های اخیر با تحولات گسترده ناشی از توسعه فناوری های دیجیتال و گسترش دسترسی به منابع متنوع اطلاعاتی مواجه شده اند. در چنین شرایطی، الگوی سنتی تدریس خطی که عمدتا بر کتاب درسی به عنوان منبع اصلی دانش تکیه دارد، با چالش های جدی روبه رو شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین گذار از تدریس خطی به یادگیری شبکه ای و بررسی امکان عبور از مرزهای کتاب درسی در آموزش معاصر انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مرور نظام مند منابع علمی انجام شد. جامعه مورد بررسی شامل مقالات علمی، کتاب ها و پژوهش های معتبر منتشر شده در حوزه فناوری آموزشی، یادگیری شبکه ای و تحول برنامه درسی در بازه زمانی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ میلادی بود که از طریق روش اسنادی و کتابخانه ای گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که در پارادایم یادگیری شبکه ای، کتاب درسی از جایگاه منبع انحصاری دانش خارج شده و به بخشی از یک اکوسیستم گسترده یادگیری تبدیل می شود که شامل منابع دیجیتال، تعاملات اجتماعی و شبکه های دانشی است. همچنین نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیلگر و هدایتگر فرایند یادگیری تغییر می یابد و دانش آموزان نیز به مشارکت کنندگان فعال در تولید و تبادل دانش تبدیل می شوند. یافته ها نشان می دهد که تحقق یادگیری شبکه ای مستلزم بازنگری در برنامه های درسی، توسعه مهارت های سواد دیجیتال و ایجاد بسترهای تعاملی برای یادگیری مشارکتی است. در مجموع، عبور از مرزهای کتاب درسی می تواند زمینه شکل گیری یادگیری عمیق تر، انعطاف پذیرتر و متناسب با نیازهای آموزشی عصر دیجیتال را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

تدریس خطی ، یادگیری شبکه ای ، کتاب درسی ، فناوری های آموزشی ، تحول آموزش ، سواد دیجیتال