پرورش مهارت های هیجانی و ارتباطی در دانش آموزان دبستان: تاثیر نمایش خلاق و گفت وگوی درمان محور بر کاهش کشمکش های بین فردی

مدارس امروزی تنها به انتقال دانش نظری محدود نیستند، بلکه مسئولیت پرورش مهارت های زندگی و هیجانی دانش آموزان را نیز بر عهده دارند. یکی از چالش های رایج در دبستان ها، بروز کشمکش های مکرر بین فردی است که ریشه در ناتوانی در مدیریت خشم، عدم تمایل به پوزش پذیری و فقدان روحیه بخشش دارد. این اقدام پژوهی با هدف کاهش تعارضات بین فردی دانش آموزان دبستان دخترانه آیت الله خامنه ای (دوره اول) از طریق آموزش مهارت های هیجانی با استفاده از نمایش خلاق و گفت وگوهای درمان محور انجام شد‎. ‎روش کار‎: ‎پژوهش با رویکرد کیفی-کمی و به شیوه اقدام پژوهی مشارکتی اجرا گردید. جامعه آماری شامل ۲۸۳ دانش آموز پایه های چهارم، پنجم و ششم در ۱۲ کلاس بود. در مرحله اول (پیش آزمون)، به مدت یک هفته، تعداد مراجعات دانش آموزان به دلیل شکایت از تعارضات بین فردی در زنگ های تفریح ثبت شد. سپس دو مداخله اصلی طراحی و اجرا گردید: (۱) برگزاری جشنواره نمایش خلاق با موضوع «مدیریت خشم و آشتی» در سطح دبستان، که طی آن هر کلاس یک گروه نمایشی تشکیل داده و به نگارش متن، کارگردانی و ایفای نقش پرداخت؛ (۲) اجرای جلسات مشاوره فردی و گروهی در طول سال تحصیلی با هدف تقویت مهارت عذرخواهی موثر و بخشش. در مرحله دوم (پس آزمون)، مجددا تعداد شکایات ثبت و با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه، نظرات معلمان و دانش آموزان درباره اثربخشی مداخلات جمع آوری شد‎. ‎یافته ها‎: ‎میانگین روزانه شکایات از ۵ مورد به ۱/۵ مورد کاهش یافت (کاهش ۷۰ درصدی). افزون بر این، ۷۰ درصد دانش آموزان و بیش از ۷۰ درصد معلمان در نظرسنجی، تاثیرگذاری مداخلات را مثبت ارزیابی کردند. معلمان گزارش دادند که دانش آموزان پس از مداخله، در موقعیت های تنش زا، رفتارهای خشمگینانه خود را با یادآوری نمایش ها کنترل می کردند و تمایل بیشتری به عذرخواهی و بخشش نشان می دادند‎. ‎نتیجه گیری‎: ‎جشنواره نمایش خلاق و گفت وگوهای درمان محور، روشی موثر، کم هزینه و پایدار برای آموزش مهارت های مدیریت هیجان و کاهش کشمکش های بین فردی در دانش آموزان دبستان است. این رویکرد به دلیل عینیت بخشی به مفاهیم انتزاعی و مشارکت فعال دانش آموزان، نسبت به روش های صرفا نظری برتری دارد‎.‎

کلیدواژه ها:

مدیریت خشم ، نمایش خلاق ، عذرخواهی ، بخشش ، کشمکش بین فردی ، اقدام پژوهی