مرور نظام مند راهکارهای جبران افت یادگیری دانش آموزان در پی اختلالات آموزشی ناشی از بحران های اجتماعی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای موثر برای جبران افت تحصیلی دانش آموزان در شرایط بحران، با رویکردی مروری و مبتنی بر چارچوب‎ PRISMA ‎انجام شده است. در این مطالعه، مجموعه ای از پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با آموزش در شرایط بحران های مختلف از جمله جنگ، پاندمی و بلایای طبیعی مورد بررسی و تحلیل نظام مند قرار گرفت. یافته ها نشان داد که بحران ها از طریق اختلال در فرایندهای آموزشی، افزایش فشارهای روانی و گسترش نابرابری های آموزشی، به طور معناداری بر یادگیری دانش آموزان تاثیر منفی می گذارند و موجب تعمیق شکاف های یادگیری می شوند. نتایج سنتز مطالعات نشان داد که مقابله موثر با این پیامدها مستلزم به کارگیری مجموعه ای از راهبردهای چندبعدی است. در حوزه آموزشی-پداگوژیکی، استفاده از روش های فعال، یادگیری چندحسی و آموزش جبرانی هدفمند نقش کلیدی در بازسازی یادگیری دارد. در بعد فناورانه، بهره گیری از آموزش از راه دور، محتوای دیجیتال و ابزارهای آفلاین امکان تداوم یادگیری را فراهم می سازد، هرچند اثربخشی آن به کیفیت طراحی آموزشی وابسته است. همچنین، مداخلات روانی–اجتماعی از جمله تقویت تاب آوری، حمایت عاطفی و ایجاد احساس تعلق به مدرسه، به عنوان پیش شرط موفقیت هرگونه مداخله آموزشی شناسایی شد. در سطح برنامه درسی و ارزشیابی، حرکت به سمت انعطاف پذیری، مهارت محوری و ارزشیابی های تکوینی و تشخیصی ضروری است. همچنین، سیاست گذاری کلان و مرحله بازگشت به یادگیری به عنوان دو مولفه تکمیل کننده این چارچوب شناسایی شدند. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که جبران افت تحصیلی در شرایط بحران، نیازمند رویکردی یکپارچه، انعطاف پذیر و چندسطحی است که به طور هم زمان ابعاد شناختی، هیجانی و ساختاری نظام آموزشی را مورد توجه قرار دهد.

کلیدواژه ها:

افت یادگیری ، بحران های اجتماعی ، اختلالات آموزشی ، دانش آموزان.