مدرسه زندگی؛ از آموزش نظری تا تربیت شهروندی و مسئولیت پذیری اجتماعی

مدرسه به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، نقشی فراتر از انتقال دانش نظری و معلومات صرف دارد و در حقیقت بستری برای شکل دهی به هویت اجتماعی، مسئولیت پذیری و تربیت شهروندانی آگاه و متعهد در جامعه محسوب می شود. مقاله حاضر با هدف بررسی تحول جایگاه مدرسه از یک نهاد صرفا آموزشی به نهادی تربیتی-اجتماعی که زمینه ساز پرورش شهروندی فعال و مسئولیت پذیر است، نگاشته شده است. در این پژوهش، ابتدا به ماهیت دوگانه مدرسه یعنی کارکردهای نظری و تربیتی پرداخته شده و سپس نقش آن در جامعه پذیری، شکل دهی به سرمایه اجتماعی و انتقال ارزش های دموکراتیک مورد کاوش قرار گرفته است. رویکرد مقاله بر این اصل استوار است که مدرسه زمانی می تواند در تربیت شهروندان مسئول موفق باشد که میان آموزش نظری و تربیت عملی پیوندی استوار برقرار سازد و برنامه های درسی را از حافظه محوری به سوی مهارت محوری، تفکر انتقادی و مشارکت فعال سوق دهد. همچنین چالش های فراروی نظام آموزشی در کشورهای در حال توسعه به ویژه دوگانه های نظریه و عمل، سنت و مدرنیته، و رقابت آموزشی در برابر تربیت اخلاقی مورد بحث قرار گرفته و راهکارهایی برای تحقق مدرسه زندگی ارائه شده است. در نهایت، نتیجه گیری مقاله بر این نکته تاکید دارد که تحقق آرمان مدرسه زندگی مستلزم تحولی پارادایمی در نگرش به آموزش، بازطراحی برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان و مشارکت فعال جامعه در فرایند تربیت است. یافته های این پژوهش می تواند برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی، معلمان و پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت در مسیر اصلاح و بهبود نظام های آموزشی و تحقق اهداف تربیت شهروندی سودمند واقع شود.

کلیدواژه ها:

مدرسه زندگی ، تربیت شهروندی ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، آموزش نظری ، جامعه پذیری ، برنامه درسی ، سرمایه اجتماعی.