سواد رسانه ای در عصر دیجیتال، شبکه های اجتماعی و هوش مصنوعی: چارچوبی جامع از ابعاد شش گانه، سطوح چهارگانه و راهبردهای سیاستی برای توانمندسازی شهروندان

سواد رسانه ای در عصر اشباع اطلاعاتی و رسانه های اجتماعی به یکی از حیاتی ترین مهارت های زندگی در قرن بیست و یکم تبدیل شده است. این مقاله با مرور نظام مند پیشینه، تحلیل شش بعد اصلی سواد رسانه ای شامل دسترسی، تحلیل و درک، ارزیابی انتقادی، تولید محتوا، بازتاب و خودآگاهی، و مشارکت مسئولانه، و واکاوی داده های تجربی معتبر، به ارزیابی وضعیت، شکاف ها و راهبردهای ارتقای سواد رسانه ای می پردازد. یافته های مبتنی بر تحلیل داده های ۴۵ کشور از یونسکو، ۱۰,۰۰۰ پاسخ دهنده در هلند، ۲,۰۰۰ دانش آموز و ۵۰۰ معلم در ایالات متحده، ۳۸ مطالعه با ۱۲,۰۰۰ شرکت کننده، ۲۵,۰۰۰ کودک در ۲۵ کشور اروپایی، ۱,۵۰۰ کاربر کرهای و ۵۰۰,۰۰۰ دانش آموز در ۷۲ کشور نشان می دهد میانگین شاخص سواد رسانه ای در کشورهای توسعه یافته ۶۲ در مقابل ۳۴ در کشورهای در حال توسعه است و تنها ۲۳ درصد از کتاب های درسی جهان شامل محتوای جامع سواد رسانه ای هستند. شکاف مهارت های دیجیتال از ۲۸ به ۲۴ درصد کاهش جزئی داشته است. آموزش سواد رسانه ای توانایی تشخیص اطلاعات نادرست را ۳۲ درصد و نگرش انتقادی را ۲۸ درصد افزایش می دهد و مداخلات طولانی مدت و مبتنی بر بازی بیشترین اثربخشی را دارند. تنها ۳۸ درصد از کاربران می توانند اخبار جعلی را تشخیص دهند و آموزش ۳۰ دقیقه ای این توانایی را به ۶۲ درصد افزایش می دهد. میانگین سواد الگوریتمی ۴۳ از ۱۰۰ و میانگین سواد رسانه ای معلمان ۵۶ از ۱۰۰ است و ۶۸ درصد معلمان احساس می کنند آمادگی کافی برای آموزش ندارند. نمره ی دانش آموزان در ارزیابی اعتماد به منابع ۴۸ و در تشخیص اخبار جعلی ۴۲ از ۱۰۰ است و شکاف ۲۰ امتیازی بین طبقات بالا و پایین وجود دارد. نتیجه گیری اصلی آن است که سواد رسانه ای نیازمند رویکردی جامع، یکپارچه، طولانی مدت و زمینه مند است. پیشنهادهای مقاله در سه دسته ی نظری شامل بازتعریف سواد رسانه ای و مدل بلوغ، روش شناختی شامل ابزار استاندارد سنجش و پژوهش های طولی، و کاربردی-سیاستی شامل ادغام در برنامه ی درسی، توانمندسازی معلمان، نهاد ملی هماهنگی و آموزش عمومی ارائه شده اند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، آموزش انتقادی ، اخبار جعلی ، شکاف دیجیتال ، سواد الگوریتمی ، توانمندسازی معلمان ، ارزیابی مهارت ها ، سیاست گذاری آموزشی