بررسی حس مکان و عوامل شکل دهنده آن در معماری خانه انصاری ارومیه

حس مکان از مفاهیم بنیادین در نظریه های معماری و مطالعات محیطی است که کیفیت تجربه فضا، هویت مکانی و تعلق ساکنان به محیط را تعیین می کند. این مفهوم بر پیوند میان انسان و محیط، و بر ادراک، خاطره و معنا در فضا تاکید دارد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مولفه های شکل دهنده حس مکان در معماری مسکونی ایران، به تحلیل خانه تاریخی انصاری در شهر ارومیه می پردازد. این خانه، یکی از نمونه های شاخص معماری مسکونی اواخر دوره قاجار است که با سازمان فضایی درون گرا، تناسبات انسانی و حضور غنی عناصر طبیعی، بستری برای شکل گیری حس مکان فراهم آورده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر رویکرد کیفی است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، برداشت میدانی و تحلیل کالبدی–ادراکی فضا گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهند که عواملی چون سلسله مراتب فضایی، حضور حیاط مرکزی، کیفیت نور و سایه، مصالح بومی و نشانه های فرهنگی در تعامل با الگوهای رفتاری ساکنان، موجب تقویت حس مکان و تداوم هویت در این بنا شده اند. نتیجه گیری نهایی مقاله بر اهمیت بازخوانی مفاهیم حس مکان در طراحی معماری معاصر تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، هویت مکان ، معماری مسکونی ، خانه انصاری ارومیه ، پدیدارشناسی فضا ، معماری قاجار