معماری هویتی به مثابه کاتالیزور توسعه گردشگری در شهرهای مرزی ایران مطالعه موردی: منظر شهری و میراث ناملموس در شهر ارومیه

این پژوهش به بررسی نقش حیاتی معماری هویتی و منظر شهری در ارتقاء پتانسیل گردشگری شهرهای مرزی ایران، با تمرکز بر شهر ارومیه، می پردازد. شهرهای مرزی به دلیل ماهیت دوسویه شان، همواره با چالش هویت یابی در برابر تاثیرات فرهنگی پیرامونی مواجه هستند. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی مولفه های معماری شاخص (مانند بافت تاریخی، مصالح بومی، و الگوهای فضایی) است که می تواند به عنوان جاذبه پایدار گردشگری عمل کند. روش تحقیق ترکیبی از مطالعات اسنادی و میدانی بوده و با رویکرد تحلیل کیفی محتوا و تحلیل مولفه های فضایی منظر شهری صورت پذیرفته است. در بخش میدانی، در بازه مهر تا آبان ۱۴۰۴، ۵۰ پرسشنامه استانداردشده (مقیاس لیکرت) و ۱۲ مصاحبه نیمه ساختاریافته با ذینفعان محلی انجام شد و داده ها با SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان می دهد که توجه به هویت معماری و حفظ عناصر تاریخی مانند بازارها و بناهای ویژه مرزی، می تواند نرخ جذب گردشگر فرهنگی و تاریخی را به طور معناداری افزایش دهد. این مطالعه پیشنهاد می کند که سیاست های شهرسازی مرزی باید بر تقویت پیوند میان فرم فیزیکی شهر و حافظه جمعی ساکنان متمرکز شود تا از طریق گردشگری، توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار محقق گردد. مدل تحلیلی AAS نشان داد که شاخص توسعه گردشگری مبتنی بر معماری هویتی برابر با ۰.۲۹۳ است که نشان دهنده پتانسیل بالای عناصر هویتی در صورت مدیریت صحیح است.

کلیدواژه ها:

ارومیه ، توسعه پایدار ، گردشگری ، منظر شهری ، معماری مرزی ، هویت شهری