مرور نظام مند ادبیات نوآوری مدل کسب وکار مبتنی بر اقتصاد دورانی در صنعت مد: چشم اندازها، چالش ها و راهبردها

صنعت مد و پوشاک به عنوان یکی از آلوده کننده های اصلی محیط زیست، تحت فشار فزاینده ای برای گذار از مدل های خطی به سمت پایداری قرار دارد. اقتصاد دورانی به عنوان یک راهکار استراتژیک، با تمرکز بر کاهش ضایعات و حفظ ارزش منابع، فرصت های جدیدی را برای نوآوری در مدل های کسب وکار ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف بررسی جامع وضعیت موجود، شناسایی شکاف های پژوهشی و ارائه چشم اندازی از ادبیات نظری در زمینه نوآوری مدل کسب وکار مبتنی بر اقتصاد دورانی در صنعت مد انجام شده است. روش تحقیق حاضر، مرور نظام مند ادبیات است که طی آن مطالعات منتشر شده در پایگاه های اطلاعاتی معتبر بین سال های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ با رعایت معیارهای ورود و خروج غربالگری شدند. داده ها با استفاده از تحلیل محتوا دسته بندی و استخراج گردیدند. یافته ها نشان داد که ادبیات موجود عمدتا بر الگوهای مبتنی بر محصول (مانند طراحی برای ماندگاری) و خدمات (مانند اجاره و اشتراک) متمرکز است. همچنین، شناسایی شد که موانع اصلی پیاده سازی شامل پیچیدگی زنجیره تامین معکوس، هزینه های بالای فناوری و مقاومت فرهنگی مصرف کنندگان است. در مقابل، محرک های کلیدی شامل قوانین زیست محیطی سخت گیرانه، آگاهی روزافزون مشتریان و مزیت رقابتی برند هستند. نقش فناوری های نوظهور مانند بلاک چین و هوش مصنوعی به عنوان تسهیل گرهای شفافیت و کارایی برجسته شد. نتایج حاکی از آن است که اگرچه مطالعه های زیادی در این حوزه انجام شده، اما هنوز چارچوب جامعی که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی را به صورت یکپارچه و بومی سازی شده برای شرکت های در حال توسعه ترکیب کند، کمتر دیده می شود. این مطالعه با پر کردن این خلا، راهبردهای مدیریتی جدیدی را برای بازیگران صنعت مد ارائه می دهد و مسیرهای آینده برای پژوهش های تجربی را ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

نوآوری مدل کسب وکار ، اقتصاد دورانی ، صنعت مد و پوشاک ، مرور نظام مند ادبیات ، پایداری