اعتماد آموزشی به ابزارهای هوش مصنوعی؛ فرصت ها، مخاطرات و مرزهای تربیتی

چکیدهورود ابزارهای هوش مصنوعی به آموزش، از چت بات های مولد و سامانه های بازخورددهی تا تحلیل گرهای یادگیری و ارزیابی های هوشمند، مسئله ای صرفا فنی نیست؛ بلکه مستقیما با اعتماد آموزشی دانش آموز، معلم، مدرسه و خانواده پیوند دارد. مقاله حاضر با رویکرد مروری تحلیلی روایتی، مفهوم «اعتماد آموزشی به ابزارهای هوش مصنوعی» را بررسی می کند و نشان می دهد که اعتماد در این حوزه نه به معنای پذیرش بی قیدوشرط فناوری است و نه به معنای بدبینی مطلق نسبت به آن. اعتماد آموزشی زمانی شکل می گیرد که سودمندی، شفافیت، عدالت، حریم خصوصی، نظارت انسانی، تناسب تربیتی و قواعد نهادی روشن در کنار یکدیگر قرار گیرند. تحلیل منابع فارسی و لاتین نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی می توانند در شخصی سازی یادگیری، بازخورد سریع، صرفه جویی زمانی و حمایت از تصمیم گیری آموزشی مفید باشند؛ اما در صورت استفاده ناپخته، خطرهایی مانند وابستگی شناختی، تضعیف اصالت یادگیری، سوگیری الگوریتمی، ابهام مسئولیت، نقض حریم خصوصی و کاهش کیفیت رابطه انسانی در آموزش را نیز به همراه دارند. بر این اساس، مقاله بر الگوی انسان محور در به کارگیری هوش مصنوعی، تقویت سواد هوش مصنوعی معلمان و دانش آموزان، تعیین مرزهای تربیتی استفاده، و استقرار اعتماد سنجیده و قابل راستی آزمایی تاکید می کند.واژگان کلیدی: اعتماد آموزشی، هوش مصنوعی در آموزش، اخلاق هوش مصنوعی، معلم، دانش آموز، مرزهای تربیتی