بررسی نقش و تاثیرات جو و فضای مدرسه در شکل گیری رفتارهای اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان

مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی و تربیتی، نقشی اساسی در فرآیند رشد، پرورش و اجتماعی شدن افراد ایفا می کند. پس از خانواده، مدرسه نخستین محیط رسمی است که کودکان و نوجوانان بخش قابل توجهی از زندگی خود را در آن سپری می کنند و از طریق تعامل با معلمان، مدیران، کارکنان و همسالان، به کسب تجربیات متنوع اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی می پردازند. در این میان، صرف انتقال دانش و مهارت های علمی، تنها وظیفه مدرسه محسوب نمی شود؛ بلکه تربیت شهروندانی مسئولیت پذیر، اخلاق مدار، قانون مند و برخوردار از مهارت های اجتماعی مناسب نیز از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی در جوامع مختلف به شمار می آید. دستیابی به این اهداف تا حد زیادی تحت تاثیر فضای حاکم بر مدرسه و کیفیت محیط آموزشی قرار دارد؛ فضایی که در ادبیات تربیتی از آن با عنوان «جو مدرسه» یاد می شود. جو مدرسه مفهومی چندبعدی است که به مجموعه ای از ویژگی های روانی، اجتماعی، فرهنگی و سازمانی حاکم بر محیط مدرسه اشاره دارد. این مفهوم شامل نحوه روابط میان دانش آموزان، معلمان و مدیران، احساس امنیت و تعلق، میزان حمایت عاطفی، عدالت و احترام متقابل، شیوه های مدیریتی، قوانین و مقررات حاکم بر مدرسه، فرصت های مشارکت دانش آموزان و همچنین ارزش ها و هنجارهای رایج در محیط آموزشی است. در واقع، جو مدرسه بیانگر کیفیت زندگی روزمره در مدرسه و ادراک افراد از محیطی است که در آن حضور دارند. پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت بر این باورند که جو مدرسه نه تنها بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان تاثیر می گذارد، بلکه نقش تعیین کننده ای در رشد شخصیتی، اجتماعی و اخلاقی آنان نیز ایفا می کند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش و تاثیرات جو و فضای مدرسه در شکل گیری رفتارهای اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که جو مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محیطی، نقش اساسی در شکل گیری و تقویت رفتارهای اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان دارد. ایجاد فضایی امن، حمایتگر، عادلانه و مشارکت محور در مدارس می تواند زمینه رشد مسئولیت پذیری، احترام، همکاری، همدلی و سایر ارزش های اخلاقی را فراهم کرده و به تربیت نسلی آگاه، متعهد و برخوردار از مهارت های اجتماعی مطلوب منجر شود.

کلیدواژه ها:

فضای مدرسه ، جو مدرسه ، رفتار اجتماعی ، رفتار اخلاقی ، دانش آموزان