پیشگیری حوادث و سوانح با استفاده از فناوری های نوین

زمینه و هدف: حوادث و سوانح از جمله تهدیدهای جدی برای جوامع انسانی هستند که پیامدهای انسانی، اقتصادی و اجتماعی گسترده ای دارند. با پیشرفت فناوری های نوین، ابزارهای هوشمند مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، شبیه سازی دیجیتال و فناوری Digital Twin توانسته اند امکانات جدیدی برای پیش بینی، مدیریت و کاهش خسارات حوادث فراهم کنند. بهره گیری موثر از این فناوری ها می تواند تاب آوری جوامع را افزایش دهد و خسارات انسانی و اقتصادی را کاهش دهد. روش شناسی: پژوهش حاضر یک مطالعه تحلیلی–مروری نظام مند است که مقالات منتشرشده بین سال های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را بررسی کرده است. جستجوی منابع در پایگاه های انگلیسی (Web of Science، Scopus، PubMed، ScienceDirect، Springer، Google Scholar) و فارسی (SID، Magiran، ISC، Civilica) با کلیدواژه هایی مانند «Artificial Intelligence»، «Digital Twin»، «IoT»، «disaster management»، «crisis management»، «early warning systems» انجام شد. فرآیند PRISMA شامل شناسایی، غربالگری، ارزیابی کیفیت و انتخاب نهایی بود و در نهایت ۱۸ مقاله معتبر وارد تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که فناوری های نوین می توانند در پیش بینی حوادث طبیعی و انسانی، پایش مستمر محیط های مخاطره آمیز، مدیریت بلایا و پشتیبانی تصمیم گیری اثرگذار باشند. هوش مصنوعی با تحلیل داده های بزرگ و شناسایی الگوهای پیچیده، احتمال وقوع بلایا را کاهش می دهد. اینترنت اشیا و شبکه های سنسور داده های لحظه ای محیطی ارائه می کنند و شبیه سازی دیجیتال و Digital Twin امکان ارزیابی سناریوهای مختلف پیش از وقوع حادثه را فراهم می کنند. با این حال، چالش هایی مانند امنیت داده ها، سطح پذیرش فناوری، محدودیت منابع و تفاوت های منطقه ای در کارآیی فناوری ها مشاهده شد. نتیجه گیری: استفاده هدفمند از فناوری های نوین می تواند مدیریت حوادث را بهبود بخشد، خسارات انسانی و اقتصادی را کاهش دهد و تاب آوری جامعه را افزایش دهد. با این حال، موفقیت این فناوری ها مستلزم توجه به آموزش کاربران، زیرساخت های مناسب، استانداردسازی داده ها و ارزیابی مستمر کارآیی سیستم ها است. پژوهش های آینده می توانند بر ترکیب فناوری ها، مقایسه کارآیی ابزارها و توسعه چارچوب های عملیاتی در شرایط مختلف جغرافیایی و اجتماعی تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

فناوری نوین ، مدیریت بحران ، بلایا ، هوش مصنوعی ، حوادث و سوانح.