مدیریت ریسک زیست محیطی در تعمیرگاه های ماشین آلات سنگین: چارچوب ارزیابی و کنترل آلودگی خاک و آب های زیرزمینی

تعمیرگاه های ماشین آلات سنگین از جمله واحدهای عملیاتی پرریسک از منظر آلودگی محیط زیست محسوب می شوند؛ زیرا در این فضاها انواع روغن های سوخته، گریس، سوخت های فسیلی، حلال ها، باتری های فرسوده، لجن های آلوده، قطعات مستعمل و پسماندهای ویژه تولید یا ذخیره می شود. تماس مستقیم این آلاینده ها با سطح زمین، نفوذ تدریجی آنها از طریق کف های غیرآب بند، زهکش های نامناسب، نشتی تجهیزات و شست وشوی غیراصولی، می تواند به آلودگی خاک و در نهایت به تخریب کیفیت آب های زیرزمینی منجر شود. پژوهش حاضر با هدف تدوین چارچوبی برای شناسایی، ارزیابی و کنترل ریسک زیست محیطی در تعمیرگاه های ماشین آلات سنگین انجام می شود و بر منطق «منبع-مسیر-گیرنده» استوار است. در این چارچوب، ابتدا منابع آلاینده و نقاط بحرانی تولید آلودگی شناسایی می شوند، سپس با استفاده از شاخص های شدت، احتمال، گستره و تداوم اثر، سطح ریسک هر فعالیت تعیین می گردد. در ادامه، راهکارهای کنترلی شامل کف سازی نفوذناپذیر، حوضچه های جمع آوری، تفکیک و برچسب گذاری پسماندها، استقرار سامانه های جداساز روغن، برنامه نگهداری پیشگیرانه، پایش دوره ای خاک و آب زیرزمینی و آموزش کارکنان پیشنهاد می شود. نتایج تحلیلی نشان می دهد که بیشترین ریسک ها معمولا در نواحی تعویض روغن، محل شست وشوی قطعات، مخازن ذخیره مواد نفتی و نقاط توقف ماشین آلات متمرکز است. بنابراین، مدیریت ریسک در این مراکز باید از رویکرد واکنشی به رویکرد پیشگیرانه و پایش محور تغییر یابد تا از بروز خسارت های بلندمدت به محیط زیست و مسئولیت های حقوقی و مالی ناشی از آن جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک زیست محیطی ، تعمیرگاه ماشین آلات سنگین ، آلودگی خاک ، آب های زیرزمینی ، پسماندهای نفتی ، نگهداری پیشگیرانه ، ارزیابی ریسک