بررسی نقش شهرداری در مدیریت و ساماندهی بافت های فرسوده شهری

بافت های فرسوده شهری از مهم ترین چالش های ساختاری شهرهای معاصر به شمار می آیند که به دلیل فرسودگی کالبدی، ضعف زیرساخت ها، ناکارآمدی شبکه دسترسی، افت کیفیت محیطی و آسیب پذیری اجتماعی، همواره در کانون توجه برنامه ریزان و مدیران شهری قرار دارند. در این میان، شهرداری به عنوان نهاد اصلی مدیریت شهری، نقشی تعیین کننده در شناسایی، هدایت، ساماندهی و بازآفرینی این بافت ها ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شهرداری در مدیریت و ساماندهی بافت های فرسوده شهری، به تحلیل ابعاد مختلف مداخله این نهاد در فرایند نوسازی، بهسازی و بازآفرینی شهری می پردازد. مسئله اصلی این است که بدون مداخله موثر، هماهنگ و پایدار شهرداری، روند فرسودگی شهری تشدید شده و پیامدهایی همچون کاهش کیفیت زندگی، گسترش ناهنجاری های فضایی، افزایش خطرپذیری در برابر بحران ها و تعمیق شکاف های اجتماعی-فضایی به دنبال خواهد داشت.یافته های این پژوهش نشان می دهد که شهرداری در مدیریت بافت های فرسوده، تنها متولی اجرای پروژه های عمرانی نیست، بلکه باید به عنوان نهاد راهبردی در سه سطح سیاست گذاری، برنامه ریزی و اجرا عمل کند. در سطح سیاست گذاری، تدوین ضوابط تشویقی، تسهیل گری در صدور مجوزها، هماهنگی با سایر نهادهای ذی ربط و ایجاد بسترهای حقوقی و مالی از جمله وظایف شهرداری است. در سطح برنامه ریزی، شناسایی پهنه های فرسوده، اولویت بندی مداخلات، توجه به ویژگی های اجتماعی و کالبدی محلات و بهره گیری از رویکرد مشارکتی اهمیت دارد. در سطح اجرا نیز شهرداری می تواند از طریق بهسازی معابر، ارتقای خدمات عمومی، ایجاد فضاهای باز شهری، نوسازی زیرساخت ها و جلب مشارکت ساکنان، زمینه بازآفرینی پایدار این محدوده ها را فراهم سازد.از سوی دیگر، بررسی ها نشان می دهد که ساماندهی بافت های فرسوده صرفا با تخریب و نوسازی کالبدی محقق نمی شود، بلکه نیازمند توجه هم زمان به عدالت فضایی، حفظ هویت محله ای، توانمندسازی ساکنان و جلوگیری از جابه جایی اجباری جمعیت است. در این چارچوب، شهرداری باید از رویکردهای صرفا فنی و کالبدی فاصله گرفته و به سمت مدیریت یکپارچه، انسان محور و اجتماع محور حرکت کند. نتیجه کلی پژوهش آن است که شهرداری می تواند با بهره گیری از سیاست های تشویقی، مشارکت محور و برنامه ریزی فضایی دقیق، نقش موثری در کاهش فرسودگی شهری و ارتقای کیفیت محیط زندگی در بافت های آسیب پذیر ایفا کند.

کلیدواژه ها:

شهرداری ، بافت فرسوده شهری ، ساماندهی شهری ، بازآفرینی شهری ، مدیریت شهری ، جغرافیای شهری