تاثیر شکاف آموزشی در مناطق کم برخوردار بر فرسودگی تحصیلی و سلامت روان با رویکرد نقش میانجی امید به آینده

هدف پژوهش حاضر تبیین تجربه زیسته دانش آموزان و دانشجویان مناطق کم برخوردار از شکاف آموزشی و بررسی تاثیر آن بر فرسودگی تحصیلی و سلامت روان با تاکید بر نقش میانجی امید به آینده بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان و دانشجویانی بود که تجربه تحصیل در مناطق کم برخوردار را داشتند. نمونه گیری به شیوه هدفمند انجام شد و مشارکت کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و سپس با استفاده از تحلیل پدیدارشناختی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که تجربه شکاف آموزشی در چند مضمون اصلی شامل نابرابری در امکانات و فرصت های آموزشی، تجربه فشار و فرسودگی تحصیلی، پیامدهای روان شناختی ناشی از محرومیت آموزشی، تغییر نگرش نسبت به توانایی های فردی و نقش امید به آینده قابل تبیین است. مشارکت کنندگان کمبود امکانات آموزشی، محدودیت منابع یادگیری و تفاوت فرصت های تحصیلی را از مهم ترین ابعاد شکاف آموزشی دانستند که به تدریج موجب خستگی ذهنی، کاهش انگیزه تحصیلی و احساس ناکارآمدی می شود. همچنین نتایج نشان داد که شکاف آموزشی می تواند با افزایش اضطراب، کاهش اعتماد به نفس و نگرانی نسبت به آینده همراه باشد و سلامت روان افراد را تحت تاثیر قرار دهد. در عین حال، امید به آینده به عنوان یک عامل روان شناختی مهم در نحوه مواجهه افراد با این شرایط عمل می کند و می تواند شدت اثرات منفی شکاف آموزشی بر فرسودگی تحصیلی و سلامت روان را کاهش دهد. بر این اساس، تقویت امید به آینده و ایجاد نظام های حمایتی آموزشی و روان شناختی می تواند در کاهش پیامدهای منفی نابرابری آموزشی و بهبود سازگاری تحصیلی و روانی دانش آموزان مناطق کم برخوردار موثر باشد.

کلیدواژه ها:

شکاف آموزشی ، فرسودگی تحصیلی ، سلامت روان ، امید به آینده ، مناطق کم برخوردار