بررسی فرسودگی تحصیلی بر اساس کمال گرایی، ترس از شکست و اضطراب اجتماعی با میانجی گری عزت نفس

نظام آموزش و پرورش و آموزش عالی در عصر حاضر با تحولات گسترده ای در حوزه های علمی، فناوری و اجتماعی مواجه شده است. این تحولات، در کنار افزایش انتظارات آموزشی، رقابت های تحصیلی، فشارهای ناشی از موفقیت و تغییرات سریع محیط های یادگیری، سبب شده است که دانش آموزان و دانشجویان بیش از گذشته در معرض فشارهای روان شناختی قرار گیرند. دستیابی به عملکرد تحصیلی مطلوب، کسب موفقیت های آموزشی و برآورده ساختن انتظارات خانواده، معلمان و جامعه، اگرچه از اهداف مهم نظام آموزشی محسوب می شود، اما در بسیاری از موارد با افزایش استرس، اضطراب و فرسودگی روانی همراه است. در چنین شرایطی، سلامت روان یادگیرندگان به یکی از مهم ترین دغدغه های متخصصان حوزه روان شناسی تربیتی، مشاوره و علوم رفتاری تبدیل شده است. یکی از مهم ترین پیامدهای فشارهای تحصیلی، پدیده فرسودگی تحصیلی است که در سال های اخیر توجه پژوهشگران بسیاری را به خود جلب کرده است. فرسودگی تحصیلی نوعی واکنش روان شناختی مزمن در برابر فشارهای تحصیلی طولانی مدت محسوب می شود که با احساس خستگی هیجانی، نگرش منفی نسبت به فعالیت های آموزشی، کاهش انگیزش، احساس ناکارآمدی و افت عملکرد تحصیلی همراه است. دانش آموزان یا دانشجویانی که دچار فرسودگی تحصیلی می شوند، معمولا انرژی روانی لازم برای ادامه فعالیت های آموزشی را از دست می دهند، نسبت به یادگیری بی علاقه می شوند و احساس می کنند تلاش های آنان نتیجه مطلوبی به همراه ندارد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی فرسودگی تحصیلی بر اساس کمال گرایی، ترس از شکست و اضطراب اجتماعی با میانجی گری عزت نفس پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که فرسودگی تحصیلی پدیده ای چندبعدی و حاصل تعامل عوامل شناختی، هیجانی و شخصیتی است که در این میان کمال گرایی ناسازگار، ترس از شکست و اضطراب اجتماعی نقش تشدیدکننده دارند، در حالی که عزت نفس به عنوان متغیر میانجی و محافظتی می تواند شدت این اثرات را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی تحصیلی ، کمال گرایی ، اضطراب اجتماعی ، عزت نفس ، دانش آموزان