نقش معلم در کاهش اضطراب دانش آموزان از درس شیمی: راهبردهای شناختی، روش تدریس و تعامل کلاسی

درس شیمی به دلیل ماهیت انتزاعی، نمادهای چندگانه، معادلات پیچیده و نیاز به حافظه ی ترکیبی، همواره یکی از چالش برانگیزترین دروس برای دانش آموزان دوره ی متوسطه بوده است. مطالعات داخلی نشان می دهد که حدود ۵۲٪ از دانش آموزان رشته های تجربی و ریاضی، از درس شیمی اضطراب متوسط تا شدید را تجربه می کنند. این اضطراب، نه تنها عملکرد تحصیلی را کاهش می دهد، بلکه می تواند به بیزاری مادام العمر از علم شیمی منجر شود.با وجود تاکید بر محتوای کتاب های درسی، نقش معلم به عنوان عامل کلیدی در ایجاد یا کاهش اضطراب، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با رویکرد مروری‑تحلیلی و با جستجوی نظام مند در پایگاه های معتبر داخلی و خارجی (۲۰۱۰‑۲۰۲۵)، به بررسی نقش های چندگانه ی معلم شیمی در مدیریت اضطراب پرداخته است.یافته ها نشان می دهد که معلم شیمی با ایفای سه نقش مکمل «مدرس روش محور» (استفاده از قیاس، تدریس گام به گام، آزمایش های ساده)، «حمایت گر عاطفی» (بازخورد مثبت، حذف مقایسه، عادی سازی اشتباه) و «طراح تجربه ی یادگیری» (آزمون های شبیه سازی شده، فضای پرسش وپاسخ، ارتباط شیمی با زندگی) می تواند تا ۴۵٪ از شدت اضطراب را کاهش دهد.نوآوری مقاله، ارائه ی مدل عملیاتی ۷ مرحله ای و جدول تطبیقی روش های تدریس است که معلم می تواند به صورت هفتگی از آنها استفاده کند. همچنین تاکید بر نقش زبان بدن، لحن صدا و مدیریت زمان کلاس به عنوان عوامل نادیده گرفته شده، از دیگر نقاط قوت این پژوهش است. در پایان، پیشنهادهایی برای توانمندسازی معلمان شیمی در حوزه ی مهارت های ارتباطی و روان شناختی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

اضطراب شیمی ، روش تدریس ، معلم شیمی ، راهبردهای شناختی ، تعامل کلاسی ، خودکارآمدی