بررسی اثر بخشی مداخلات مشاوره ای مدرسه بر سازگاری تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان در مواجهه با بحران های خانوادگی (طلاق، فوت والدین و مهاجرت)

بحران های خانوادگی از جمله طلاق والدین، فوت یکی از اعضای اصلی خانواده و مهاجرت، از مهم ترین عوامل تهدیدکننده سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانش آموزان محسوب می شوند. این رویدادها می توانند با ایجاد فشارهای روانی، احساس ناامنی، کاهش حمایت عاطفی، افت انگیزه تحصیلی و بروز مشکلات هیجانی، روند رشد طبیعی دانش آموزان را مختل کنند. در چنین شرایطی، مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی و تربیتی، نقش تعیین کننده ای در حمایت از دانش آموزان آسیب دیده ایفا می کند. مداخلات مشاوره ای مدرسه از طریق شناسایی به موقع مشکلات، ارائه خدمات مشاوره فردی و گروهی، آموزش مهارت های مقابله ای، تقویت تاب آوری، افزایش خودکارآمدی و بهبود تعاملات اجتماعی می توانند زمینه ارتقای سازگاری تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان را فراهم آورند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، مقالات علمی و پژوهش های داخلی، به بررسی اثربخشی مداخلات مشاوره ای مدرسه بر سازگاری تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان در مواجهه با بحران های خانوادگی پرداخته است. نتایج مطالعات نشان می دهد که اجرای برنامه های مشاوره ای ساختاریافته در مدارس، موجب کاهش اضطراب، افسردگی، مشکلات رفتاری و افت تحصیلی شده و در مقابل، احساس امنیت روانی، انگیزه پیشرفت، مشارکت در فعالیت های آموزشی، عزت نفس و روابط اجتماعی دانش آموزان را بهبود می بخشد. همچنین همکاری موثر میان مشاور، خانواده و معلمان، اثربخشی این مداخلات را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد. بر این اساس، توسعه خدمات مشاوره ای تخصصی در مدارس و آموزش مستمر مشاوران و معلمان می تواند نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی بحران های خانوادگی و ارتقای سلامت روان دانش آموزان داشته باشد (شفیع آبادی و ناصری، ۱۳۹۸؛ یوسفی، ۱۳۹۷).

کلیدواژه ها:

مداخلات مشاوره ای ، مدرسه ، سازگاری تحصیلی ، سازگاری روان شناختی ، بحران خانوادگی ، طلاق ، فوت والدین ، مهاجرت.