بررسی نقش شبکه های اجتماعی در تقویت سواد دیجیتال دانش آموزان دوره ی ابتدایی و دبیرستان

در عصر تحول دیجیتال، رسانه های اجتماعی به یکی از موثرترین ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی در میان نسل های جوان تبدیل شده اند. دانش آموزان دوره ابتدایی و دبیرستانی، به عنوان کاربران فعال این فضا، به طور روزافزون با پلتفرم هایی مانند YouTube، Instagram، TikTok و WhatsApp تعامل دارند. این تعامل نه تنها جنبه های سرگرمی و اجتماعی را در بر می گیرد، بلکه به صورت غیررسمی در فرآیند یادگیری و توسعه مهارت های دیجیتال نیز نقش آفرینی می کند. سواد دیجیتال، که شامل توانایی جست وجو، ارزیابی، تولید و مدیریت اطلاعات در فضای مجازی است، یکی از مهارت های کلیدی قرن بیست ویکم محسوب می شود و آموزش آن در نظام های آموزشی امری ضروری تلقی می گردد. این مقاله با هدف بررسی نقش رسانه های اجتماعی در ارتقاء سواد دیجیتال دانش آموزان در دو مقطع ابتدایی و دبیرستان، به تحلیل تفاوت های شناختی، رفتاری و آموزشی میان این دو گروه سنی می پردازد. روش تحقیق ترکیبی شامل پرسش نامه های کمی و مصاحبه های کیفی با دانش آموزان، معلمان و والدین بوده و داده ها با رویکرد مقایسه ای تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهند که رسانه های اجتماعی می توانند به عنوان ابزار مکمل آموزشی، در تقویت مهارت هایی نظیر تفکر انتقادی، ارزیابی منابع اطلاعاتی، آگاهی از امنیت سایبری و تولید محتوا نقش موثری ایفا کنند. با این حال، تفاوت های رشدی میان کودکان و نوجوانان، نوع بهره برداری از این رسانه ها را تحت تاثیر قرار می دهد؛ به طوری که دانش آموزان دبستانی بیشتر به یادگیری تقلیدی و سرگرمی محور گرایش دارند، در حالی که دانش آموزان دبیرستانی توانایی بیشتری در تحلیل و تعامل انتقادی با محتوا دارند. در پایان، مقاله با ارائه پیشنهادهایی برای طراحی برنامه های آموزشی هدفمند، بر ضرورت آموزش سواد دیجیتال از طریق رسانه های اجتماعی در چارچوبی ایمن، هدایت شده و متناسب با سن تاکید می کند. این پژوهش می تواند به سیاست گذاران آموزشی، معلمان و والدین در درک بهتر ظرفیت های رسانه های اجتماعی در آموزش نسل آینده کمک کند.