ایران به مثابه اقلیم هشتم: نقش سوژگی و تجربه عرفانی لویی ماسینیون در تکوین مکتب پدیدارشناسی معنوی

لویی ماسینیون (۱۹۶۲-۱۸۸۳) از برجسته ترین اسلام شناسان و ایران شناسان فرانسوی قرن بیستم است که با تلفیق پژوهش علمی آکادمیک و تجربه معنوی عمیق، رویکردی بدیع در شناخت اسلام، تصوف و عرفان شیعی ارائه داد. مسئله اصلی این پژوهش، واکاوی تاثیر هم زمان «سوژگی» و «تجربه معنوی» ماسینیون بر بازتعریف تصویر ایران و تشیع در فضای فکری فرانسه است. این مقاله با هدف تبیین گذار او از خاورشناسی کلاسیک استعماری به پدیدارشناسی معنوی، از روش تحقیق تفسیری-پدیدارشناسانه بهره می گیرد. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیمی همچون «درون ماندگاری» (Intromission) و «جابجایی ذهنی» (Dépaysement) استوار است. یافته ها نشان می دهد که ماسینیون با فراروی از شرق شناسی پوزیتیویستی، ایران را نه یک حاشیه جغرافیایی، بلکه «کانون تاویل» و «اقلیم معنوی» وحی اسلامی معرفی کرد. او با ردیابی تداوم «نور فر ایزدی» در قالب «ولایت شیعی» و «حکمت اشراق»، پیوندی ساختاری میان هویت باستانی ایران و باطن اسلام برقرار ساخت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که رویکرد ماسینیون ضمن تثبیت اصالت قرآنی تصوف، مسیر را برای تکوین مکتب «اسلام ایرانی» و گفت وگوی بین تمدنی هموار نموده است.

کلیدواژه ها:

لویی ماسینیون ، پدیدارشناسی معنوی ، ایران شناسی فرانسه ، تصوف ، تشیع ، حکمت اشراق.