واکاوی مولفه های آمادگی شهروندان در تحقق الگوی حکمرانی هوشمند شهری (مطالعه موردی: شهروندان شهر بهبهان)

هدف این پژوهش «واکاوی مولفه های آمادگی شهروندان در تحقق الگوی حکمرانی هوشمند شهری» با تاکید بر مطالعه موردی شهروندان شهر بهبهان است. در ادبیات حکمرانی هوشمند، موفقیت سیاست ها و پروژه های شهر هوشمند وابسته به سطح آمادگی شهروندان در ابعاد دانشی، فناورانه، فرهنگی و نهادی تلقی می شود و با وجود رشد توجه به این حوزه در ایران، شهرهای کوچک و متوسطی مانند بهبهان کمتر به طور اختصاصی بررسی شده اند. بر همین اساس، هدف اصلی این پژوهش سنجش سطح آمادگی شهروندان بهبهان، بررسی نقش متغیرهایی مانند تحصیلات، اعتماد نهادی، دسترسی به زیرساخت و تفاوت های فضایی محلات، و تبیین تاثیر آن ها بر تحقق حکمرانی هوشمند شهری است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و به صورت پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه شهروندان ۱۸ سال به بالای شهر بهبهان بوده و با استفاده از فرمول کوکران، نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر انتخاب شده است. روش نمونه گیری به صورت طبقه ای متناسب با محلات (بافت قدیم و جدید) انجام و داده ها با پرسشنامه محقق ساخته، مبتنی بر ادبیات شهر هوشمند و حکمرانی هوشمند، گردآوری شده است. روایی ابزار با بهره گیری از نظر خبرگان و روایی سازه با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفته است. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون t تک نمونه ای، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و آزمون t مستقل استفاده شده است. یافته ها نشان داد میانگین آمادگی شهروندان برای مشارکت در حکمرانی هوشمند به طور معناداری پایین تر از حد متوسط نظری است؛ به بیان دیگر، سطح آمادگی شهروندان بهبهان در وضعیت متوسط رو به پایین قرار دارد. بین سطح تحصیلات و تمایل به تحقق حکمرانی هوشمند رابطه مثبت و معنادار به دست آمد، به طوری که با افزایش سطح تحصیلات، تمایل شهروندان به پذیرش و حمایت از حکمرانی هوشمند افزایش می یابد. نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که اعتماد نهادی و دسترسی به زیرساخت هر دو بر کاهش عدم آمادگی شهروندان تاثیر معنادار دارند، اما ضریب استاندارد اعتماد نهادی از دسترسی به زیرساخت بزرگ تر است و به این معناست که اعتماد به نهادهای شهری نقش برجسته تری نسبت به صرف توسعه زیرساخت های فنی در شکل گیری آمادگی شهروندان ایفا می کند. همچنین، نتایج آزمون t مستقل حاکی از آن بود که آمادگی شهروندی در محلات بافت جدید به طور معناداری بالاتر از محلات بافت قدیم است که این امر بیانگر وجود تفاوت های فضایی و اجتماعی در سطح آمادگی شهروندان در سطح شهر است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تحقق الگوی حکمرانی هوشمند شهری در بهبهان بیش از هر چیز نیازمند سرمایه گذاری هم زمان بر ارتقای سواد و آگاهی شهروندان، تقویت اعتماد نهادی، توسعه عادلانه زیرساخت های فناورانه و توجه به تفاوت های فضایی میان محلات است. تقویت آموزش شهروندی، برنامه های ارتقای سواد دیجیتال، شفافیت و پاسخ گویی مدیریتی و طراحی سیاست های محله محور از جمله راهکارهایی است که می تواند سطح آمادگی شهروندان را افزایش داده و زمینه را برای استقرار اثربخش حکمرانی هوشمند در شهرهای کوچک و متوسطی مانند بهبهان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوشمند شهری ، آمادگی شهروندان ، اعتماد نهادی ، زیرساخت های فناورانه ، مشارکت دیجیتال ، سواد دیجیتال ، شهر بهبهان ، تفاوت فضایی محلات