تبیین مسئولیت کیفری طراحان و بهره برداران سیستم های هوش مصنوعی

این مقاله با تمرکز بر مسئولیت کیفری ناشی از کارکرد سیستم های هوش مصنوعی، نشان داد که ویژگی هایی چون خودیادگیری، عدم شفافیت (جعبه سیاه) و پیچیدگی فنی، الگوهای کلاسیک انتساب جرم را در ارکان تقصیر، سببیت و پیش بینی پذیری دچار اختلال کرده است. مطالعه با رویکرد تحلیلی–تطبیقی، امکان های انتساب مسئولیت به طراحان، توسعه دهندگان و بهره برداران را در قالب معیارهای تکلیف مراقبت و نظارت انسانی موثر بررسی کرده است و سپس روندهای تقنینی پیشرو به ویژه تنظیم گری مبتنی بر ریسک در اتحادیه اروپا را به عنوان ابزار تکمیلی سیاست جنایی تحلیل نموده است. یافته ها حاکی از آن است که الزام به مستندسازی و ثبت وقایع، استانداردهای ایمنی و قابلیت ممیزی، نقش تعیین کننده ای در تسهیل دادرسی کیفری و کاهش شکاف انتساب دارند و در برخی حوزه های پرخطر، تقصیر مفروض توانسته به عنوان راه حل میانی میان حمایت از بزه دیده و جلوگیری از سرکوب نوآوری عمل کند. در نتیجه، مدل پیشنهادی مقاله، حکمرانی کیفری مبتنی بر نقش، ریسک و پاسخگویی است که با تلفیق پیشگیری تنظیمی و ضمانت اجراهای متناسب، کارآمدی نظام عدالت کیفری را در مواجهه با جرایم هوش مصنوعی ارتقا داده اند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، هوش مصنوعی ، تقصیر مفروض ، مسئولیت محض ، رابطه سببیت.