واکاوی فقهی حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از خسارات سامانه های هوش مصنوعی

گسترش کاربرد سامانه های هوش مصنوعی در حوزه های مختلف زندگی انسانی، مسائل حقوقی جدیدی را در زمینه مسئولیت مدنی ایجاد کرده است. یکی از مهم ترین این مسائل، تعیین شخص مسئول در قبال خسارات ناشی از عملکرد سامانه های هوشمند است. ویژگی هایی مانند پیچیدگی الگوریتمی، یادگیری خودکار و استقلال نسبی در تصمیم گیری سبب شده است که اعمال قواعد سنتی مسئولیت مدنی در برخی موارد با چالش مواجه شود. هدف این پژوهش بررسی مبانی فقهی و حقوقی مسئولیت مدنی در قبال خسارات ناشی از هوش مصنوعی و ارائه راهکارهایی برای جبران این خسارات است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع فقهی و حقوقی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان داد که اشخاص مختلفی از جمله تولیدکنندگان، برنامه نویسان، مالکان، بهره برداران و کاربران سامانه های هوش مصنوعی ممکن است در قبال خسارات ناشی از این فناوری مسئول شناخته شوند. همچنین تعیین مسئولیت در این حوزه با چالش هایی مانند دشواری احراز تقصیر، تعدد عوامل دخیل در ایجاد ضرر و ابهام در تعیین سبب اقوی مواجه است. بر این اساس، توسعه نظریه مسئولیت مبتنی بر خطر، ایجاد نظام بیمه اجباری برای برخی کاربردهای هوش مصنوعی، تدوین قوانین خاص برای این فناوری و بهره گیری از ظرفیت قواعد فقهی از جمله راهکارهای پیشنهادی برای جبران خسارات ناشی از سامانه های هوش مصنوعی به شمار رفته است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مسئولیت مدنی ، قواعد فقهی ، نظریه خطر ، نظریه تقصیر.